Bilim, Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri

Doğru cevap D şıkkıdır (II ve III ifadeleri yanlıştır). Çünkü II. ifade yanlıştır; hipotezin desteklenmesi doğrudan teoriyi oluşturmaz, teoriler uzun süreli ve çok sayıda destekle oluşur, sonuçlar hipotezin doğruluğunu ya da yanlışlığını gösterir ama hemen teori yapmaz. III. ifade de yanlıştır; problemin tespiti yapıldıktan sonra ilk adım doğrudan hipotez kurmak değildir, öncelikle gözlem yapılıp bilgi toplanır ve sorunun alt başlıkları incelenir, sonra hipotez oluşturulur. I. ifade ise doğrudur; kontrollü deneylerde bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisi incelenir.

Yaygın Yanılgılar: Bilimsel yöntemde hipotezin doğrulanmasının hemen teori oluşturduğu düşünülür; oysa teori, çok sayıda doğrulama ve deneysel destek gerektirir. Ayrıca hipotez kurma sürecinin hemen problem tanımlandıktan sonra gerçekleştiği zannedilir, halbuki problem analizinden önce gözlem ve veri toplama önemlidir.

Öğrenme İpucu: Bilimsel yöntemde her basamağı doğru sırayla ve dikkatle takip etmek sağlıklı sonuçlar için çok önemlidir.

Bilim insanının yeni gözlemlerine dayanarak hipotezini tekrar gözden geçirmesi gerekir. Hipotez, at ve eşek çiftleştiğinde yeni bireyler meydana getirebildiklerini gösterdiği için orijinal hipotezde çelişki vardır. Bu yüzden Hipotezi gözden geçirmek (C) en mantıklı ilk adımdır.

Diğer Seçenekler

• Nitel ve nicel gözlem yapmak (A): Zaten yeni bir gözlem yapılmış, bu aşama geçti. Hipotezdeki çelişki önce çözülmeli.
• Problemi yeniden belirlemek (B): Problem halihazırda net; hipotez problemin çözümüne yöneliktir, önce hipotezi düzeltmek gerekir.
• Kontrollü deney yapmak (D): Hipotez çelişkisi düzelmeden deney tasarlamak anlamlı olmaz.
• Hipoteze dayalı tahmin yapmak (E): Hipotez sağlam değil, önce hipotez düzeltildikten sonra tahmin yapılır.

Yaygın Yanılgılar: Birçok öğrenci, yeni veri geldikten sonra hemen deney yapmaya veya tahmin yapmaya geçer; oysa önce hipotezi veriyle uyumlu hale getirmek gerekir.

Öğrenme İpucu: Bilimde yeni veriler hipotezi değiştirmeyi gerektirirse, önce hipotez güncellenmelidir.

Verilen tanımlar arasında "bağımsız değişken" kavramından bahsedilmemiştir. Çünkü tanımlarda sadece deneylerde etkisi araştırılan unsur (bağımlı değişken), geçici çözüm yolu (hipotez), doğada gerçekleşen olayların nedenini açıklayan ifadeler (teori) ve tüm bu olayların nasıl gerçekleştiğini açıklayan bilgi topluluğu (kanun) anlatılmıştır. Bağımsız değişken, yani deneyde değiştirilen ve etkisi incelenen unsur tanımlarda yer almamaktadır.

Yaygın Yanılgılar: Genellikle bağımsız ve bağımlı değişken kavramları karıştırılır; bağımsız değişken deneyde araştırmacının değiştirdiği, bağımlı değişken ise buna tepki veren, ölçülen unsurdur. Ayrıca teori ile kanun arasındaki farkın net olarak bilinmemesi, öğrenme sürecinde karışıklığa yol açabilir.

Öğrenme İpucu: Bilimsel yöntem kavramlarını öğrenirken bağımsız değişkenin "araştırmacının değiştirdiği" faktör olduğunu, bağımlı değişkenin ise "ölçülen sonuç" olduğunu aklınızda tutun.

Doğru cevap I. basamağın (Problemin tespit edilmesi) bir üst basamağa alınması gerektiğidir. Çünkü bilimsel yöntemin ilk adımı problemi belirlemek ve araştırma konusunu netleştirmektir; diğer adımlar bu temel üzerine kuruludur. Eğer problem doğru ve net belirlenmezse, hipotez kurmak, deney yapmak, tahmin yapmak ve sonuç analizleri sağlıklı olmaz.

Diğer Seçenekler

• II (Hipotezin oluşturulması): Hipotez, problem belirlendikten sonra oluşturulur; doğrudan sürecin başlangıcı olamaz.
• III (Kontrollü deneylerin yapılması): Deneyler hipotezin test edilmesi için yapılır, ancak hipotezden önce problem belirlenmelidir.
• IV (Tahminlerin yürütülmesi): Tahminler hipotez doğrultusunda yapılır ve deneylerin öncesinde veya sonrasında değerlendirilir; ilk adım olamaz.
• V (Sonuçların analizi): Sonuçların değerlendirilmesi sürecin sonunda yer alır; sürecin başına alınamaz.

Yaygın Yanılgılar: Öğrenciler genellikle hipotezi ya da deneyleri sürecin ilk adımı sanabilirler ve bu yüzden sıralamayı karıştırabilirler. Problemin tespiti, bilimsel araştırmanın temelini oluşturur ve bu adımın önceliği çoğunlukla gözden kaçırılır.

Öğrenme İpucu: Bilimsel yöntemin temelinde "problemi tanımlamak" vardır; bu yüzden araştırmaya başlamadan önce problemi doğru şekilde belirlemek çok önemlidir.