9.Sınıf / Yaşam

Bilim, Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri

Soruyu çözmek için bir seçeneğe tıkla, ardından cevabı kontrol et.

Soru 11 Açık Uçlu

Bir bilim insanı, çevre kirliliğinin bazı balık türlerinin üreme oranlarını olumsuz etkilediğini gözlemlemiştir. Araştırmasında, sudaki kimyasal maddelerin balıkların üreme hücrelerinde hasara yol açarak kısırlaşmaya sebep olabileceğini keşfetmiştir.

Bu araştırmanın çevresel koruma politikalarına yapabileceği iki önemli katkıyı gerekçeleriyle açıklayınız.

Soru 12 Açık Uçlu

Bir grup araştırmacı, genetik bir hastalığın yaygın olduğu bir topluluğu incelemiştir. Araştırmacılar, hastalığın nesiller boyu aktarıldığını ve belirli bir gen mutasyonundan kaynaklandığını belirlemiştir. Bu gen mutasyonunu taşıyan bireylerin %50'si hastalığı bir sonraki nesle aktarmaktadır.

Araştırmacılar, topluluktaki bireylerin genetik danışmanlık almalarının uzun vadede topluma sağlayacağı iki faydayı gerekçeleriyle açıklayınız.

Soru 13 Açık Uçlu

Bir grup ekolojist, ormanlık bir alanda yapılan madencilik faaliyetlerinin yerel ekosistemler üzerindeki etkilerini incelemiştir. Araştırmada, madenciliğin toprağı bozduğu, bitki örtüsünü yok ettiği ve hayvanların yaşam alanlarını kaybetmelerine neden olduğu sonucuna varılmıştır.

Madencilik faaliyetlerinin bu olumsuz etkilerini azaltmak için ekolojistlerin önerebileceği iki çözüm yöntemini gerekçeleriyle yazınız.

Soru 14 Açık Uçlu

Bilimsel çalışmaların temel ilkelerinden biri tekrarlanabilirliktir. Farklı bilim insanlarının aynı sonuca ulaşabilmesi, yapılan araştırmanın güvenilirliğini ve geçerliliğini artırır. Bir araştırmanın sonuçları yalnızca bir kişi tarafından değil, farklı kişiler tarafından test edilip aynı sonuçlara ulaşıldığında bilimsel bilgi güçlenir ve genel kabul görür. Bilimin evrenselliği, farklı laboratuvarlarda, farklı koşullarda bile aynı sonuçlara ulaşabilmeye dayanır.

Farklı bilim insanlarının aynı sonuca ulaşabilmesi neden bilimsel çalışmalar açısından önemlidir? Bu durumu bir örnekle açıklayınız. Farklı bilim insanlarının aynı bulgulara ulaşmasının bilimsel bilginin güvenilirliği üzerindeki etkilerini açıklayınız.

Soru 15 Açık Uçlu

Bilimsel çalışmaların en önemli ilkelerinden biri tekrarlanabilirlik ilkesidir. Bilimsel bir bulgunun güvenilir sayılabilmesi için, aynı ya da benzer sonuçlara, farklı bilim insanları tarafından farklı yöntemlerle de ulaşılabilmelidir. Bu, bilginin sadece bir deneyle sınırlı kalmayıp, evrensel olarak geçerli olup olmadığını gösterir. Tekrarlanabilirlik, bilimsel bilginin doğruluğunu pekiştiren en önemli unsurlardan biridir.

Bir bilim insanı yeni bir maddenin elektrik iletkenliği üzerine bir deney yapmıştır. Farklı bir bilim insanı ise aynı maddenin elektrik iletkenliğini farklı bir deney düzeneğiyle test ederek benzer sonuçlar elde etmiştir. Bu durum, bilimsel yöntemin hangi temel ilkesini desteklemektedir? Açıklayınız.

Soru 16 Açık Uçlu

Bilimsel çalışmalarda, farklı yöntemlerin kullanılması, sonuçların farklı olmasına neden olmaz. Önemli olan, yöntemlerin doğru ve bilimsel prensiplere uygun şekilde uygulanmasıdır. Aynı biyolojik ya da kimyasal süreçler incelendiğinde, farklı yöntemler de olsa, sonuçlar benzer olabilir. Bu da bilimsel çalışmaların farklı yollarla doğrulanabileceğini ve bilginin güvenilirliğini artırdığını gösterir.

İki farklı bilim insanı, aynı hastalığın tedavisi için farklı ilaçlar geliştirir ve her iki ilaç da aynı başarı oranıyla hastalığı tedavi eder. Bu durum, bilimsel çalışmalarda yöntemlerin farklı olmasına rağmen neden aynı sonuca ulaşılabileceğini açıklayan bir örnek midir? Neden?

Soru 17 Açık Uçlu

Bilimsel süreçte hem gözlem hem de deney yöntemleri önemli roller üstlenir. Gözlem, doğal koşullar altında olayları izleyerek veri toplar ve doğrudan çıkarımlarda bulunur. Deney ise, değişkenlerin kontrollü bir şekilde etkilediği ortamlarda hipotezleri test etmeye olanak sağlar. Her iki yöntem de bilimsel doğrulama için geçerli ve güvenilirdir. Bilim insanları, farklı yöntemler kullanarak aynı hipotezi test ettiğinde, her iki yöntemin de sonuçları doğrulaması, bilimsel bilginin sağlam temellere dayandığını ve bilimsel yöntemin esnekliğini kanıtlar.

Bir araştırmacı, bir hipotezi test etmek için gözlem yapma yöntemini kullanmıştır. Farklı bir bilim insanı ise aynı hipotezi test etmek için deney yöntemine başvurmuştur. Her iki yöntemle de hipotez doğrulanmıştır. Bu durumda gözlem ve deney yöntemlerinin bilimsel süreçteki yerini ve önemini karşılaştırarak açıklayınız.

Soru 18 Açık Uçlu

Bilimsel çalışmaların farklı ortamlarda ve farklı koşullarda tekrarlanabilir olması, bilimsel bilginin evrenselliğini ve doğruluğunu pekiştirir. Bir kimyasal reaksiyonun farklı ülkelerde, farklı ekipmanlarla gerçekleştirilmesine rağmen aynı ürünlerin elde edilmesi, bu bilginin sadece belirli koşullara bağlı olmadığını, daha geniş ve evrensel geçerliliğe sahip olduğunu gösterir. Bilimsel bilginin tekrarlanabilir olması, güvenilirliğini artırır ve başka araştırmacılar tarafından kullanılmasına olanak sağlar. Bu da bilimin ilerlemesine katkıda bulunur.

Farklı ülkelerdeki iki araştırma ekibi, aynı kimyasal reaksiyonu farklı laboratuvar ekipmanları kullanarak gerçekleştirmiş ve aynı ürünleri elde etmiştir. Bu, bilimsel bilgi açısından neden önemlidir? Açıklayınız.

Soru 19 Açık Uçlu

Bilimsel araştırmalarda kullanılan farklı yöntemler, aynı teoriyi test etmenin ve doğrulamanın çeşitli yollarını sunar. Matematiksel modelleme, soyut ve teorik düzeyde bir hipotezi test etmeye olanak sağlar ve gelecekteki sonuçlar hakkında öngörülerde bulunur. Diğer yandan, laboratuvar deneyleri, bu öngörüleri gerçek dünya koşullarında test ederek teorinin geçerliliğini doğrular. Her iki yöntemin de aynı sonuçlara ulaşması, teorinin doğruluğunu pekiştirir ve farklı bilimsel disiplinlerin nasıl iş birliği içinde çalışabileceğini gösterir. Bu çeşitlilik, bilimin geniş kapsamlı ve güvenilir bir süreç olmasını sağlar.

Bir grup bilim insanı, bir teoriyi test etmek için matematiksel modelleme kullanmıştır. Başka bir grup bilim insanı ise laboratuvar deneyleri yaparak aynı teoriyi test etmiş ve benzer sonuçlara ulaşmıştır. Bu iki farklı yöntemin bilimsel araştırmalardaki rolünü açıklayınız.

Soru 20 Açık Uçlu

Bilimsel etik, dürüstlük ve adalet üzerine kuruludur. Bir bilim insanının başka bir araştırmacının verilerini izinsiz kullanarak kendi çalışması gibi göstermesi, intihal olarak adlandırılan ciddi bir etik ihlaldir. İntihal, bilimsel camiada güven kaybına yol açar ve bilimsel çalışmaların güvenilirliğini zedeler. İntihal suçunu işleyen kişi, hem itibarını kaybeder hem de bilimsel projelere katkıda bulunma şansını yitirebilir. Bu tür ihlaller, makalenin geri çekilmesine, akademik yaptırımlara ve gelecekte fon bulma zorluklarına neden olabilir. Bilimsel araştırmaların dürüst ve etik kurallara uygun bir şekilde yapılması, bilimin ilerlemesi için vazgeçilmezdir.

Bir bilim insanı, başka bir araştırmacının verilerini izinsiz kullanarak bir makale yayınlamıştır. Makale yayınlandıktan sonra, verilerin asıl sahibinin bu durumu fark etmesiyle bilimsel camiada büyük bir tartışma başlamıştır.

Bu durumda bilim insanının hangi etik kuralı ihlal ettiğini açıklayarak bu ihlalin olası sonuçlarını yazınız.