9.Sınıf / Yaşam

Bilim, Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri

Soruyu çözmek için bir seçeneğe tıkla, ardından cevabı kontrol et.

Soru 31 Açık Uçlu

Bilimsel bilgi, yeni keşifler ve teknolojik gelişmelerle sürekli olarak evrilir. Bir zamanlar bilim insanları, atomun maddenin en küçük yapı taşı olduğunu düşünüyorlardı. Bu fikir uzun süre geçerliliğini korumuş olsa da, 20. yüzyılda yapılan bilimsel araştırmalar atomun da alt parçacıklara sahip olduğunu ortaya koydu. Proton, nötron, ve elektron gibi atom altı parçacıklar keşfedildi ve daha sonra kuarklar gibi daha küçük bileşenler de bulundu. Bu keşifler, bilim dünyasında önemli bir dönüm noktası oldu.

Bu örnek, bilimsel bilginin değişebilir ve gelişebilir olduğunu gösterir. Bilimsel teoriler, yeni gözlemler ve deneylerle desteklenmediğinde ya da yeni bulgularla çeliştiğinde güncellenir veya değiştirilir. Atom altı parçacıkların keşfi, bilimin statik bir yapı olmadığını ve sürekli yeni bilgilerle daha karmaşık ve doğru bir anlayışa ulaşıldığını gösterir. Bilimsel bilgi, her zaman daha ileriye taşınmakta ve bilimin doğası gereği sürekli olarak yenilenmektedir.

Bir zamanlar bilim insanları, maddenin en küçük biriminin atom olduğunu düşünüyorlardı. Ancak günümüzde atom altı parçacıklar (proton, nötron, elektron ve kuarklar) keşfedilmiştir. Bilimsel bilginin sürekli değişebilir olmasının bu örnekte nasıl bir rol oynadığını açıklayınız.

Soru 32 Açık Uçlu

Bilimsel deneylerde bağımsız değişken, araştırmacının değiştirdiği veya kontrol ettiği faktördür. Bağımlı değişken ise bu değişikliklere bağlı olarak gözlemlenen veya ölçülen sonuçtur. Bitkilerin büyüme hızını inceleyen bir bilim insanı, farklı ışık renklerinin bitkiler üzerindeki etkisini test etmek için bu değişkenleri kullanır. Bu deneyde, ışığın rengi araştırmacının değiştirdiği bir faktördür, bu nedenle bağımsız değişken olarak adlandırılır. Bitkilerin büyüme hızı ise bu ışık değişimlerine bağlı olarak değişir, bu yüzden bağımlı değişken olarak kabul edilir.

Deneyde, kırmızı, mavi ve beyaz ışık renklerinin kullanılması, bitkilerin büyüme hızında ne tür bir farklılık yaratacağını görmek amacıyla yapılır. Bilim insanı, ışık rengini değiştirerek bitki büyümesini gözlemler ve sonuçları analiz eder. Bu sayede hangi ışık renginin bitkilerin büyüme hızını artırdığını veya azalttığını belirleyebilir.

Bir bilim insanı, bitkilerin farklı ışık renkleri altında büyüme hızlarını incelemek istemektedir. Deneyde, kırmızı, mavi ve beyaz ışık kullanarak aynı tür bitkilerin büyüme hızını ölçmüştür. Bu deneyde bağımsız ve bağımlı değişkenler nelerdir? Açıklayınız.

Soru 33 Açık Uçlu

Bilimsel deneylerde, bağımsız değişken araştırmacı tarafından değiştirilen faktördür, bağımlı değişken ise bu değişimlere bağlı olarak ölçülen ya da gözlemlenen sonuçtur. Bu deneyde öğrenci, suyun sıcaklığını farklı seviyelerde değiştirerek çözünmüş oksijen miktarını ölçmektedir. Bağımsız değişken, suyun sıcaklığıdır çünkü öğrenci bu değişkeni bilinçli olarak kontrol eder. Bağımlı değişken ise suyun içinde bulunan çözünmüş oksijen miktarıdır, çünkü bu miktar suyun sıcaklığına bağlı olarak değişir ve ölçülür.

Sıcaklık arttıkça suyun içinde çözünmüş oksijen miktarının nasıl etkilendiğini görmek için yapılan bu deney, sıcaklık ile oksijen miktarı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Öğrenci, suyun sıcaklığını farklı seviyelere getirip, her sıcaklıkta çözünmüş oksijen miktarını kaydederek veriler toplar ve sonuçları analiz eder.

Bir öğrenci, sıcaklığın çözünmüş oksijen miktarı üzerindeki etkisini araştırmak istemektedir. Farklı sıcaklıklardaki su örneklerinde çözünmüş oksijen miktarını ölçerek bir deney yapmıştır. Bu deneyde bağımsız değişken ve bağımlı değişken nelerdir? Yazınız.

Soru 34 Açık Uçlu

Bilimsel deneylerde, bağımsız değişken araştırmacı tarafından kontrol edilen ve değiştirilen faktördür, bağımlı değişken ise bu değişikliğe bağlı olarak ölçülen sonuçtur. Bu deneyde bilim insanı, farklı gübre türlerinin bitki verimi üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Bağımsız değişken, bitkiye uygulanan gübre türüdür çünkü bilim insanı bu değişkeni kontrol edip değiştirebilir. Bağımlı değişken ise bitkinin ürettiği meyve miktarıdır çünkü gübre türüne bağlı olarak bu sonuç değişir ve ölçülür.

Deneyde bilim insanı aynı bitki türünü kullanarak farklı gübreleri (örneğin, organik gübre, kimyasal gübre) uygular ve her bitkinin ürettiği meyve miktarını kaydeder. Bu deney, gübre türlerinin bitki verimi üzerindeki etkisini anlamaya yönelik bir çalışmadır. Gübre türü değiştikçe meyve miktarındaki farklılıklar gözlemlenerek sonuçlar değerlendirilir.

Bir bilim insanı, farklı gübre türlerinin bitki verimi üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Aynı bitki türü kullanılarak farklı gübreler uygulanmış ve her bitkinin ürettiği meyve miktarı ölçülmüştür. Bu deneyde bağımsız ve bağımlı değişkenler nelerdir? Yazınız.

Soru 35 Açık Uçlu

Bilimsel deneylerde, bağımsız değişken araştırmacının değiştirdiği ve kontrol ettiği faktördür, bağımlı değişken ise bu değişime bağlı olarak gözlemlenen sonuçtur. Bu deneyde araştırmacı, farklı pH seviyelerinin balıkların hayatta kalma süreleri üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Bağımsız değişken suyun pH seviyesidir çünkü araştırmacı pH seviyesini değiştirir ve bu değişikliğe göre sonuçları gözlemler. Bağımlı değişken ise balıkların hayatta kalma süresidir çünkü bu pH seviyesine bağlı olarak değişir ve ölçülür.

Deneyde araştırmacı, farklı su pH seviyelerine sahip tanklarda balıkların ne kadar süre hayatta kaldığını ölçerek pH seviyesinin balıkların sağlığı üzerindeki etkisini incelemektedir. Farklı pH seviyelerine sahip ortamlarda balıkların hayatta kalma süresi kaydedilerek sonuçlar değerlendirilir.

Bir araştırmacı, farklı su pH seviyelerinin balıkların hayatta kalma oranları üzerindeki etkisini araştırmak istiyor. Farklı pH seviyelerine sahip su tanklarında balıkların hayatta kalma sürelerini ölçmüştür. Bu deneyde bağımsız değişken ve bağımlı değişken nedir? Yazınız.

Soru 36 Açık Uçlu

Bilimsel bir deneyde bağımsız değişken, araştırmacının değiştirdiği ve kontrol ettiği faktördür, bağımlı değişken ise bu değişime bağlı olarak gözlemlenen sonuçtur. Bu deneyde öğrenci, farklı su miktarlarının tohumların çimlenme oranı üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Bağımsız değişken tohumlara verilen su miktarıdır, çünkü öğrenci bu miktarı değiştirerek deney yapmaktadır. Bağımlı değişken ise tohumların çimlenme oranıdır, çünkü su miktarına bağlı olarak çimlenme oranı değişmektedir.

Deneyde öğrenci, aynı tür tohumlara farklı miktarlarda su vererek hangi miktarda suyun çimlenme oranını daha fazla etkilediğini gözlemlemektedir. Su miktarının çimlenme süreci üzerindeki etkisi analiz edilir ve sonuçlar değerlendirilir.

Bir öğrenci, farklı su miktarlarının tohum çimlenme oranı üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Aynı tür tohumlar farklı su miktarlarıyla sulanarak çimlenme oranları gözlemlenmiştir. Bu deneyde bağımsız ve bağımlı değişkenler nelerdir? Yazınız.

Soru 37 Açık Uçlu

Bilimsel deneylerde, bağımsız değişken araştırmacının kontrol ettiği, değiştirdiği faktördür, bağımlı değişken ise bu değişikliğe bağlı olarak ölçülen sonuçtur. Bu deneyde bilim insanı, çeşitli müzik türlerinin öğrencilerin çalışma verimliliği üzerindeki etkisini incelemektedir. Deneyde bağımsız değişken, öğrencilerin maruz kaldığı müzik türüdür (klasik müzik, rock müzik veya sessizlik), çünkü bilim insanı bu değişkeni kontrol etmektedir. Bağımlı değişken ise öğrencilerin çalışma verimliliğidir, çünkü bu verimlilik, müzik türüne bağlı olarak değişebilir.

Bilim insanı, öğrencilerin farklı müzik türleri eşliğinde nasıl çalıştıklarını gözlemleyerek müzik türünün çalışma performansı üzerindeki etkisini analiz eder. Elde edilen veriler, müzik türünün öğrencilerin verimliliğini nasıl etkilediği konusunda sonuçlar sunar.

Bir bilim insanı, çeşitli müzik türlerinin öğrencilerin çalışma verimliliğine etkisini araştırmak istemektedir. Deneyde, öğrenciler klasik müzik, rock müzik ve sessiz ortamda çalışmış ve bu süreçte çalışma verimlilikleri ölçülmüştür. Bu deneyde bağımsız değişken ve bağımlı değişken nedir? Yazınız.

Soru 38 Açık Uçlu

Deneyin Tanımı: Bir öğrenci, sınıfındaki bitkilerin cam kenarında daha hızlı büyüdüğünü, odanın iç kısımlarında bulunan bitkilerin ise daha yavaş büyüdüğünü gözlemlemiştir. Öğrenci, bu büyüme farkının ışık miktarından kaynaklanabileceğini düşünmüştür ve bu gözlemi temel alarak ışık miktarının bitkilerin fotosentez hızına etkisini incelemeye karar vermiştir. Deney kapsamında, aynı türden bitkiler farklı ışık koşullarına (az ışık, orta ışık, yoğun ışık) maruz bırakılmış ve fotosentez hızları CO2 tüketimi ve O2 üretimi gibi ölçümlerle analiz edilmiştir. Deneyin amacı, ışık miktarının fotosentez hızını etkileyip etkilemediğini belirlemektir. Elde edilen bulgular, ışık miktarının bitkilerin fotosentez hızını artırdığını göstererek doğal ortamlardaki bitkilerin büyüme ve rekabet yetenekleri üzerinde önemli bir bilgi sunmaktadır.

Bir öğrenci, sınıftaki bazı bitkilerin cam kenarında daha hızlı büyüdüğünü, odanın iç kısmındaki bitkilerin ise daha yavaş büyüdüğünü gözlemlemiştir. Öğrenci, bu farkın ışık miktarı ile ilgili olabileceğini düşünmüştür.

Bu gözlemden yola çıkarak hangi bilimsel soru sorulabilir?

Soru 39 Açık Uçlu

Bir öğrenci, "Işık miktarı bitkilerin fotosentez hızını etkiliyor mu?" sorusuyla ışığın bitkiler üzerindeki etkisini incelemek istemektedir. Bu soruya yanıt bulmak için öncelikle gözlemlerine dayalı bir hipotez oluşturması gerekir. Bitkilerin büyüme süreçlerinde ışık, fotosentez için gerekli olan enerjiyi sağlar. Dolayısıyla, ışık miktarı arttığında bitkilerin fotosentez hızının artacağı tahmin edilebilir. Öğrenci, bu hipotezi test etmek için kontrollü bir deney düzenleyerek farklı ışık miktarlarında bitkilerin fotosentez hızını ölçebilir ve ışığın bitkiler üzerindeki etkisini daha iyi anlayabilir.

Bu soruyu test etmek için nasıl bir hipotez oluşturulabilir?

Soru 40 Açık Uçlu

Bir öğrenci, ışık miktarının bitkilerin fotosentez hızını etkileyip etkilemediğini test etmek amacıyla, "Bitkilere verilen ışık miktarı arttıkça fotosentez hızı da artar" şeklinde bir hipotez oluşturmuştur. Bu hipotezi test edebilmek için kontrollü bir deney tasarlayarak ışık miktarının etkisini doğrudan gözlemlemek gerekir. Fotosentez hızını ölçmek için bitkilerde CO₂ tüketimi veya O₂ üretimi gibi veriler izlenebilir. Deneyde, bitkilerin türü ve yetişme koşulları aynı kalmalı, sadece ışık miktarı değiştirilerek hipotezin doğruluğu değerlendirilmelidir. Böylece ışık miktarının fotosentez üzerindeki etkisi açık bir şekilde gözlemlenebilir.

Bitkilere verilen ışık miktarının fotosentez hızını nasıl etkilediğini anlamak için nasıl bir deney düzenlenebilir?