Canlıların Ortak Özellikleri

Biyoloji dersinde öğretmen, canlıların ortak özelliklerini sınıfta tartışmaya açar ve aşağıdaki özellikleri tahtaya yazar:

1. Aktif hareket etme
2. Anabolik tepkimeleri gerçekleştirme
3. Dokulara sahip olma
4. Organik monomerden enerji üretme
5. Kompleks organik madde üretme

Ardından öğrencilerden bu özelliklerden hangilerinin tüm canlılarda ortak olduğunu belirlemelerini ister. Öğrencilerden gelen yorumlar şunlardır:

• Ali: "Tüm canlılar aktif hareket etmelidir, aksi halde hayatta kalamazlar."
• Ayşe: "Canlılar her zaman küçük molekülleri birleştirerek büyük moleküller üretir, bu anabolizmadır."
• Veli: "Dokular sadece çok hücreli canlılara özgüdür, bu nedenle tüm canlılarda ortak olamaz."
• Fatma: "Organik monomerlerden enerji üretmek, tüm canlılarda ortak olan bir özelliktir."
• Mehmet: "Kompleks organik moleküller üretilmeden canlılık devam edemez."

Öğrencilerin yorumları dikkate alındığında, verilen özelliklerden hangileri tüm canlılarda ortaktır? Hangi öğrencilerin yaptığı yorumlarda ortak özellikler doğru olarak ifade edilmiştir?

Biyoloji dersinde öğretmen, canlıların ortak özelliklerini tartışmak için tahtaya aşağıdaki ifadeleri yazar ve öğrencilerinden bu ifadelerden hangisinin tüm canlılar için ortak bir özellik olmadığını belirlemelerini ister:

1. Hücre zarına sahip olma
2. Enerji üretme
3. Kalıtsal molekül taşıma
4. Embriyonik gelişim
5. Ribozom taşıma

Öğrenciler, sırasıyla yorumlarını yapar:

• Ali: "Tüm canlılar hücre zarına sahiptir, bu nedenle bu ifade doğrudur."
• Ayşe: "Enerji üretmek tüm canlılarda gerçekleşir, çünkü canlılık için enerji şarttır."
• Veli: "Kalıtsal moleküller tüm canlılarda bulunur; bu, onların nesillerini devam ettirmesini sağlar."
• Fatma: "Embriyonik gelişim, yalnızca çok hücreli ve belirli canlı gruplarında görülür, bu yüzden ortak bir özelliktir."
• Mehmet: "Ribozom, protein sentezi için gereklidir ve tüm canlılarda bulunur."

Yukarıdaki yorumlar dikkate alındığında, hangi öğrenci canlıların ortak özellikleri ile ilgili yanlış bir yorumda bulunmuştur?

Biyoloji dersinde öğretmen, canlıların ortak özelliklerinden biri olan boşaltım hakkında bir tartışma başlatmak için tahtaya aşağıdaki ifadeleri yazar ve öğrencilerden bu ifadelerin doğru veya yanlış olduğunu açıklamalarını ister:

1. Bir hücreli canlıların tamamı metabolik atıkları sadece hücre zarından uzaklaştırır.
2. Bitkilerde metabolik atıklar yaprak dökümü ile uzaklaştırılabilir.
3. Omurgalı hayvanlarda boşaltım böbrekler ile gerçekleştirilir.

Öğrenciler, sırasıyla aşağıdaki yorumları yapar:

• Ali: "Bir hücreli canlılarda metabolik atıklar yalnızca hücre zarıyla uzaklaştırılır; çünkü organeller yoktur."
• Ayşe: "Bitkilerde metabolik atıklar yaprak dökümü veya reçine salgısı gibi yöntemlerle uzaklaştırılabilir."
• Veli: "Omurgalı hayvanlarda boşaltım, böbrekler aracılığıyla gerçekleşir; bu, doğru bir bilgidir."
• Fatma: "Bir hücreli canlılarda metabolik atıklar hem hücre zarından hem de organellerden uzaklaştırılabilir."

Yukarıdaki yorumlar dikkate alındığında, hangi öğrenci canlıların ortak özellikleri ile ilgili yanlış bir yorum yapmıştır?

Böcekçil bitkiler, fotoototrof beslenme özelliğine sahip olmalarına rağmen, yaşadıkları azotça fakir topraklarda hayatta kalabilmek için heterotrof beslenme özelliği de gösterebilirler. Böcekleri yakalayıp sindirerek organik azot bileşiklerini bünyelerine kazandırırlar. Bu özellikleri sayesinde, bu bitkiler hem fotoototrof hem de heterotrof beslenme stratejilerini bir arada kullanabilen nadir canlılardandır.

Böcekçil bitkiler ile ilgili aşağıdaki ifadeleri değerlendirin:

1. Azotça fakir topraklarda yaşama şansı diğer bitkilerden daha yüksektir.

2. Topraktan nitrat tuzlarını alamaz.

3. Hücre dışı sindirim yapabilir.

Bu ifadelerden hangileri yanlıştır? Yanıtınızı açıklayarak belirtiniz.

Ayşe'nin babası çiftliklerinde birçok ürün yetiştirmekte ve çiftlik hayvanları beslemektedir. Sulu araziye sahip çiftlikteki bahçelerde elma, çeltik tarlalarında pirinç ve kümeslerde ördek yetiştirme önemli bir yer tutmaktadır. Ördekler perdeli ayaklarıyla çeltik tarlalarında gezinirken pirinçlere zarar veren parazitler ve çeşitli hayvanlarla beslenerek ürün ve verim artışına destek olmaktadır. 9. sınıf öğrencisi olan Ayşe biyoloji dersinde "Çevresindeki canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleyebilme" süreç bileşenini işledikten sonra çiftliklerindeki canlıları ve beslenme şekillerini (ototrof, heterotrof ve hem ototrof hem heterotrof ) kullanarak öğrendiği bilgileri günlük hayata uyarlamıştır. Bu çalışmaya bağlı olarak öğretmeninden olumlu dönüt almıştır.

1. Buna göre metinde geçen çiftlikteki ototrof canlıları belirterek bu beslenme biçimini kısaca açıklayınız.

2. Metinde verilen ördekler ile ilgili bilgilerin canlıların ortak özelliklerinden hangileriyle ilişkili olduğunu belirterek bu özellikleri açıklayınız.

Akdeniz kaplumbağalarını araştıran bir öğrencinin elde ettiği bilgiler aşağıda verilmiştir:

(I). Yavru Akdeniz kaplumbağalarının (Caretta caretta) boyu ortalama 4-5 cm iken yetişkin kaplumbağaların boyu ortalama 80-100 cm uzunluğundadır.

(II). Bu türün yüzme paleti gibi geniş ön ayakları perdeli olup suda hızlı hareket etmelerini sağlar.

(III). Bu kaplumbağalar suda yaşayan denizanası gibi hayvanları avlar.

(IV). Kandaki metabolik atıkları ve toksinleri böbrekleri ile süzüp vücutlarından uzaklaştırırlar.

Buna göre yukarıda verilen bilgilerin canlıların ortak özelliklerinden hangileriyle ilişkili olduğunu maddeler hâlinde yazınız.

Bir doğal parkta yaşayan kelebek türüne ait bireyler, farklı mikrohabitatlarda incelenmiştir. Gözlemler sonucunda, bazı kelebeklerin kanat pigmentasyonunun koyu renkli, bazılarının ise açık renkli olduğu belirlenmiştir. Koyu renkli kanatlara sahip kelebekler genellikle ağaçlık ve gölgeli alanlarda, açık renkli olanlar ise daha çok güneşli ve açık bölgelerde bulunmuştur. Bu alanlarda yaşayan avcılar, açık renkli kelebekleri kolaylıkla fark edebilmektedir. Zamanla, gölgeli alanların genişlediği bölgelerde koyu renkli kanatlara sahip kelebeklerin sayısında belirgin bir artış gözlemlenmiştir.

Bu gözlemler, canlıların ortak özelliklerinden hangi  biyolojik kavramların karşılığıdır?

Sıcak bir ortamda uzun süre kalan bir birey, terleme yoluyla vücudundan fazla miktarda su ve tuz kaybetmiştir. Bu kaybın ardından kişide baş ağrısı ve halsizlik gibi belirtiler ortaya çıkmıştır. Yapılan sağlık kontrolleri, kandaki zararlı maddelerin yeterince atılamadığını göstermiştir. Uzmanlara göre bu durum, vücudun atık maddeleri uzaklaştırma görevini tam olarak yerine getirememesi ve iç dengenin bozulmasıyla ilgilidir.
Bu durum, canlıların hangi iki ortak özelliğiyle açıklanabilir?

Bir çiftçi, tarlasına ektiği buğday tohumlarının bir süre sonra çimlenip toprak yüzeyine çıktığını gözlemlemiştir. Zamanla bitkinin boyu uzamış, kütlesi artmıştır. Ardından, bitkide yaprak sayısının çoğaldığı ve kök, gövde, yaprak gibi farklı görevleri olan bitki organlarının geliştiği fark edilmiştir. Sürecin devamında, buğday bitkisi başak oluşturarak olgunlaşmış ve ürün vermiştir.

Buğday bitkisinin yaşam döngüsüne ilişkin yapılan bu gözlemler, canlıların ortak özelliklerinden hangisiyle açıklanabilir?

1. Görselleri verilen hücrelerin, hücresel yapı çeşitlerinin adlarını yazınız.

2. Verilen hücrelerin birbirinden farklı olmasının nedenlerini yazınız.

3. Verilen hücresel yapı çeşitlerine ait ikişer tane canlı örneği yazınız.