9.Sınıf / Yaşam

Üç Üst Âlem (Domain) Sistemi

Soruyu çözmek için bir seçeneğe tıkla, ardından cevabı kontrol et.

Soru 1 Açık Uçlu

Prokaryot ve ökaryot hücre ne demektir? Açıklayınız. Prokaryot ve ökaryot hücreler örnekler veriniz.

Soru 2 Açık Uçlu

Hücrelerin yapısında DNA ve RNA gibi genetik materyaller bulunur. Prokaryot hücrelerde bu genetik materyal, sitoplazmada serbestçe yer alır ve DNA’ları halkasal yapıdadır. Ökaryot hücrelerde ise DNA çekirdekte bulunur ve histon proteinlerle çevrilidir.

Prokaryot hücrelerin DNA’sı hakkında iki ayırt edici özellik belirtiniz.

Soru 3 Açık Uçlu

Ahmet, biyoloji dersinde "Üç Üst Alem Sistemi" hakkında öğrendiği bilgileri arkadaşlarına anlatmaya çalışıyor. Ancak, bakteriler ve arkelerin neden farklı üst âlemlerde yer aldığını açıklamakta zorlanıyor. Bu ayrımın neden yapıldığını daha iyi anlamak için öğretmeninden yardım istiyor.

Bakteriler ve arkeler, başlangıçta aynı grupta sınıflandırılmışken, günümüzde neden farklı üst âlemlerde yer alırlar? Bu iki grubun ayrılmasının önemi nedir?

Soru 4 Açık Uçlu

Zeynep, bitkiler ve hayvanlar hakkında bilgi sahibi ancak Protista ve Mantarlar âlemi hakkında daha az bilgiye sahip. Bu iki âlemin özellikleri konusunda öğrendiklerini arkadaşlarına açıklarken, protistler ve mantarların hangi özellikler nedeniyle ayrı âlemler olarak kabul edildiğini merak eder.

Protista ve Mantarlar âlemleri neden farklı olarak sınıflandırılır? Protistler ve mantarlar arasındaki temel farklılıkları açıklayınız.

Soru 5 Açık Uçlu

Ali, biyoloji dersinde "Üç Üst Alem Sistemi"ni öğrendikten sonra, bakterilerin ve arkelerin her ikisinin de prokaryot hücre yapısına sahip olduğunu fark eder. Ali, bakteriler ile ökaryotların yapısal olarak farklı olduklarını anlamış olsa da, bu sistemde neden ökaryotların ayrı bir üst âlemde yer aldığını anlamak istemektedir.

Ökaryotlar neden bakteriler ve arkelerden farklı bir üst âlemde sınıflandırılır? Ökaryotların hücresel yapısı, onları diğer prokaryotlardan nasıl ayırır?

Soru 6 Açık Uçlu

Aşağıda bazı canlıların görselleri numaralandırılarak verilmiştir.

Numaralı canlıların ait olduğu domainlerini ve âlemlerini yazarak bu canlıların beslenme biçimlerini açıklayınız.

(MEB 1.Dönem 2.Ortak Yazılı Örnek Sorusu)

 

Soru 7 Açık Uçlu

Omurgalı bir hayvanın genel özelliklerini anlatan bilimsel bir dergide geçen bazı ifadeler şu şekildedir:

Sırtları siyah veya gri, karın kısımları beyaz ince ve pulsu tüylerle örtülü olan bu canlılar vücut ısılarını ayarlayan otomatik bir mekanizmaya sahip olduğundan vücut ısısı çevre sıcaklığına göre değişmez. Üremelerinde ise dişi tek bir döllenmiş yumurta bırakır ve erkek, karın bölgesindeki kıvrımları ile yumurtayı örterek onu korur.

Bu omurgalı hayvanın sınıfını ve verilen özellikler dışında bu sınıfa ait üç özelliği yazınız.

(MEB 1.Dönem 2.Ortak Yazılı Örnek Sorusu)

 

Soru 8 Açık Uçlu

Bir dönüm arazide yaşayan yaklaşık 25.000 solucanın toplam ağırlığı 100 kilogram civarındadır ve bu solucanlar her gün 150 kilogram taze biyokütle yerler. Organik atıkları sindirerek doğaya geri kazandıran bu solucanlar, bu süreçte solucan gübresi üretir. Elde edilen solucan gübresi, bahçelerde ve saksı çiçeklerinde doğal gübre olarak kullanılır. Ayrıca bir toprak solucanı, aktif olduğu dönemde kendi vücut ağırlığının 1,5 katı kadar toprağı karıştırabilir.

Bu parçadan, solucanların ekolojik görevlerinden hangilerine ulaşılabilir? Açıklayınız.

(MEB 1.Dönem 2.Ortak Yazılı Örnek Sorusu)

Soru 9 Açık Uçlu

Yukarıda, farklı canlı gruplarını temsil eden görseller verilmiştir:

Bu canlılar arasında üretici olabilenler, aktif hareket edebilenler, eşeysiz üreyebilenler, prokaryot yapılı olanlar ve tek hücreli olanlar gibi farklı özelliklere sahip olanlar bulunmaktadır. Canlıların bu özelliklere göre sınıflandırılması biyolojide önemli bir yere sahiptir. Yukarıdaki görsellerde yer alan canlılar ile ilgili aşağıdaki ifadeleri inceleyiniz.

I. Üretici olabilenler öglena (2), yeşil bitki (4) ve bazı bakterilerdir (5). Öglena hem ototrof hem heterotrof beslenebilir, yeşil bitkiler fotosentez yapabilir, bazı bakteriler ise kemosentez veya fotosentez yoluyla üretici olabilir.

II.  Aktif hareket edebilenler arasında öglena (2), deniz yıldızı (3) ve bazı bakteriler (5) bulunur. Öglena kamçı, bakteriler kamçı veya farklı hareket mekanizmaları, deniz yıldızı ise su basıncı sistemi ile hareket eder.

III. Eşeysiz üreme şapkalı mantarlarda (sporlarla), öglena (bölünme ile), deniz yıldızı (rejenerasyon ile), yeşil bitkilerde (vejetatif üreme ile) ve bakterilerde (ikili bölünme ile) görülür.

IV. Prokaryot yapılı olanlar öglena (2) ve bakteri (5) grubudur.

V. Tek hücreli canlılar öglena (2) ve bakterilerdir (5).

Bu ifadelerden hangisi yanlıştır? Açıklayarak belirtiniz.

Soru 10 Açık Uçlu

Tarihsel süreçte canlıların birçok özelliği sınıflandırma amacıyla kullanılmıştır. Günümüzde akrabalık ilişkilerine göre yapılan sınıflandırma doğal (modern - filogenetik) sınıflandırma olarak adlandırılmaktadır. Bu kapsamda canlıların morfolojik, anatomik, fizyolojik, genetik vb. birçok özelliğinden yararlanılmaktadır. Geçmişte bakteriler ve arkeler aynı domainde sınıflandırılırken günümüzde moleküler biyolojideki gelişmeler sayesinde farklı domainlerde sınıflandırılmaktadır.

Buna göre bakteriler ve arkeler hangi moleküler farklılıkları nedeniyle günümüzde iki ayrı üst âlemlerde (domain) sınıflandırılmaktadır?