Hücre ve Alt Birimleri

Çok güzel bir hücre biyolojisi sorusu 👌 Hadi adım adım inceleyelim:

🔹 Sentrozomun temel görevleri: İğ ipliklerini oluşturur: Hücre bölünmesi sırasında kromozomların kutuplara çekilmesini sağlar. Mikrotübül organizasyon merkezi (MTOC)’dir: Hücre içi iskeletin düzenlenmesinde rol oynar. Sentriyoller: Sil ve kamçı oluşumunda görev alır (hareket ve madde taşınması için).

🔹 Sentrozom zarar gördüğünde hücreye etkileri:

Hücre bölünmesi aksar: İğ iplikleri oluşamaz → kromozomlar doğru ayrılamaz. Bu da hatalı bölünme veya hücre ölümüne yol açabilir.

Hücre iskeleti bozulur: Mikrotübül düzeni bozulur → organellerin düzenli yerleşimi ve taşınması zorlaşır.

Hücre hareketi ve madde taşınması etkilenir: Sil ve kamçı oluşumu gerçekleşemez → bazı hücrelerde hareket kaybı olur (ör. sperm hücreleri).

✅ Sonuç: Bir hayvan hücresinde sentrozom zarar gördüğünde:

Hücre bölünmesi sağlıklı gerçekleşemez, kromozomlar düzgün ayrılamaz. Hücre içi düzen ve madde taşınması bozulur. Sil ve kamçı oluşumu engellenir, hücre hareketliliği etkilenir. 👉 Kısacası sentrozom, özellikle hücre bölünmesi için kritik olduğundan zarar görmesi hücrenin yaşamını ciddi şekilde etkiler.

🔹 Ribozomların temel görevi

Ribozomlar, protein sentezinden sorumlu organellerdir.

mRNA üzerindeki bilgiyi kullanarak aminoasitleri sırayla birleştirir ve proteinleri oluşturur.

🔹 Ribozomu bulunmayan bir hücrede ne olmaz?: Protein sentezi gerçekleşmez.

Proteinler; enzimlerin, hormonların, yapısal ve taşıyıcı moleküllerin temelini oluşturur. Dolayısıyla: Hücresel enzimler üretilemez → metabolik reaksiyonlar durur. Hücre zarında kanal ve taşıyıcı proteinler üretilemez → madde alışverişi bozulur. Hücre bölünmesi ve büyümesi gerçekleşemez. Savunma, taşıma, haberleşme gibi pek çok yaşamsal işlev durur.

✅ Sonuç: Ribozomu olmayan bir hücrede protein sentezi yapılamaz ve buna bağlı olarak enzim üretilemeyeceği için metabolik olaylar gerçekleşmez. 👉 Yani ribozomsuz bir hücre yaşamsal faaliyetlerini sürdüremez.

I. Hücre büyümesi: Hücre büyümesi, daha çok hücre bölünmesi ve sitoplazmanın hacim artışı ile ilgilidir. Kloroplast sayısının artması büyümeyi dolaylı etkileyebilir ama doğrudan etkilemez.

II. Sentezlenen besin miktarı: Kloroplast → fotosentezin gerçekleştiği organel. Kloroplast sayısı artarsa fotosentez kapasitesi artar → sentezlenen besin miktarı doğrudan artar. ✅

III. Atıkların uzaklaştırılması: Atıkların uzaklaştırılması daha çok boşaltım organelleri ve difüzyon/osmoz ile ilgilidir. Kloroplast sayısı bunu doğrudan etkilemez.

✅ Doğru Cevap: B) Yalnız II Kloroplast sayısının artması hücrede doğrudan sadece sentezlenen besin miktarını etkiler.

Lizozom: Hücre içindeki sindirim organelidir. Görevi → yaşlanan ve işlevini yitiren organelleri parçalamak, atıkları sindirip yok etmektir.

Seçenekler:

A) Hücre büyümesinin hızlanması → Yanlış. Hücre yaşlanırken büyüme yavaşlar.

B) Protein sentezinin artması → Yanlış. Yaşlanan hücrelerde genellikle azalır.

C) Hücre içinde atık birikiminin artması → ✅ Doğru. Yaşlanmayla birlikte metabolik atıklar artar, bu da lizozomların daha fazla çalışmasına yol açar.

D) DNA replikasyonunun hızlanması → Yanlış. Yaşlanan hücrelerde bölünme ve DNA eşlenmesi azalır.

E) Hücre bölünme hızının artması → Yanlış. Yaşlanan hücrelerde bölünme yavaşlar.

✅ Doğru Cevap: C) Hücre içinde atık birikiminin artması : 👉 Çünkü yaşlanmayla birlikte hücrede biriken atıkların yok edilmesi için lizozomların faaliyeti artar.

Endoplazmik retikulum (A): Protein sentezinde (özellikle granüllü ER’de) görev alır. ✅

Hücre zarı (B): Antikorlar ekzositoz yoluyla hücre dışına çıkarılır. ✅

Ribozom (C): Proteinlerin (antikorlar da bir proteindir) sentezini yapar. ✅

Lizozom (D): Görevi hücre içi sindirimdir; antikor salgılanmasında doğrudan görev almaz. ❌

Golgi aygıtı (E): Proteinlerin paketlenmesi ve salgılanmasında görev alır. ✅

✅ Doğru Cevap: D) Lizozom: 👉 Çünkü lizozom sindirimden sorumludur, antikor üretimi ve salgılanmasında görev almaz.

Bakteri fagositoz ile hücreye alınır.: Amip, bakteriyi yalancı ayaklarıyla sarar ve koful içine alır.

Sindirim: Lizozom, içindeki enzimleri fagositozla oluşan besin kofuluna aktarır → bakteri sindirilir. ✅

Enerji üretimi: Sindirilen küçük moleküller sitoplazmaya geçer ve mitokondride solunum reaksiyonlarıyla ATP’ye dönüştürülür. ✅

Seçenekler:

A) Lizozom ve mitokondri → ✅ Doğru cevap.

B) Koful ve kloroplast → Amipte kloroplast yoktur. ❌

C) Golgi cisimciği ve ribozom → Protein senteziyle ilgili, bu süreçle ilgisi yok. ❌

D) Endoplazmik retikulum ve çekirdek → Protein sentezi ve yönetim merkezi, doğrudan sindirim ve enerji üretmez. ❌

E) Lizozom ve kloroplast → Amip heterotrof, kloroplastı yoktur. ❌

✅ Doğru Cevap: A) Lizozom ve mitokondri: 👉 Çünkü lizozom bakteriyi sindirir, mitokondri de sindirim ürünlerinden enerji (ATP) üretir.

🔹 Enerji santrali: Hücrede enerji üretiminden sorumlu organel → Mitokondri Çünkü mitokondri, besinleri oksijenle parçalayarak ATP (enerji molekülü) üretir.

🔹 Paketleme ve dağıtım bölümü: Hücrede sentezlenen protein ve lipitlerin paketlenip, ilgili yerlere gönderilmesini sağlayan organel → Golgi aygıtıÇünkü Golgi, maddeleri paketler, salgılar ve hücre içi–hücre dışı adreslerine yönlendirir.

✅ Sonuç: Enerji santrali → Mitokondri Paketleme–dağıtım bölümü → Golgi aygıtı 👉 Yani hücrenin verimli çalışması için mitokondri enerji sağlar, Golgi ise ürünlerin doğru yere ulaşmasını garanti eder.