Protista Alemi

Elif, tatlı su birikintisinden aldığı bir örneği mikroskopta incelerken tek hücreli, kontraktil kofulu, kloroplastlı ve kamçılı bir organizma görür. Bu organizma, hem fotosentez yaparak beslenir hem de gerektiğinde dışarıdan hazır besinleri alarak heterotrof beslenme yapar.

Elif’in gözlemlediği bu canlı nedir? Bu canlının sahip olduğu farklı beslenme şekilleri ve yaşadığı ortamdan dolayı, hangi adaptasyonlara sahip olduğu söylenebilir?

Murat, biyoloji dersinde amip adlı tek hücreli canlının beslenme ve hareket şekillerini öğrenir. Amip, yalancı ayakları sayesinde hareket ederken besinleri de bu uzantılarla yakalayıp hücre içine alır.

Amip’in beslenme şekli hangi özelleşmiş yapısı sayesinde gerçekleşir? Bu özelleşmiş yapı amipin yaşadığı ortamda hangi avantajları sağlar?

Ayşe, bir tatlı su gölünden örnek alarak bir terliksi hayvan (Paramesyum) gözlemler. Terliksi hayvanın üzerinde küçük, tüysü yapılar bulunur ve bu yapılar sayesinde aktif olarak hareket eder.

Ayşe’nin gözlemlediği terliksi hayvan (Paramesyum) hangi yapısı sayesinde hareket eder ve bu yapı ona hangi avantajları sağlar? Paramesyum’da başka hangi adaptif özellikler bulunur?

Mehmet, bir biyoloji etkinliğinde, sporlarla çoğalabilen, hareket organeli olmayan, kan hücrelerinde çoğalarak sıtma hastalığına yol açabilen bir protist türü hakkında bilgi edinir.

Mehmet’in öğrendiği bu protist nedir? Bu protist türü, nasıl bir üreme şekline sahiptir ve nasıl bir hastalığa yol açar?

Ege, biyoloji dersinde cıvık mantarları inceler ve bu canlıların bazı özelliklerini öğrenir. Cıvık mantarlar, nemli ortamlarda yaşar ve çürükçül beslenme yapar. Amip gibi yalancı ayaklar oluşturur ve hareket eder.

Cıvık mantarlar, amiplerle hangi özellikleri paylaşır? Mantarlarla benzer özellikleri nelerdir?

Selin, biyoloji dersinde, tatlı su ve denizlerde yaşayan, fotosentez yaparak ototrof beslenen ve tek ya da çok hücreli olabilen bir protist grubu olan algleri inceler. Alglerin, fotosentez yaparak oksijen ürettiğini ve besin zincirinde önemli bir yere sahip olduğunu öğrenir.

Algler neden bitki olarak kabul edilmez? Alglerin ekosistem ve besin zinciri açısından önemi nedir?

Bir öğrenci, protista kültüründen aldığı bir damla suyu mikroskopta incelemiştir. Bu inceleme sırasında şu gözlemleri yapmıştır:

• Bir protistanın ikiye bölünmek üzere olduğunu,
• İkinci bir protistanın daha küçük bir protista türünü hücre zarıyla sararak hücre içine hapsettiğini,
• Üçüncü bir protistanın kamçısıyla görüntü alanından hızla uzaklaştığını.

Bu gözlemler, protistaların canlıların ortak özelliklerinden bazılarını gerçekleştirdiğini gösterir. Canlıların ortak özellikleri arasında beslenme, hareket etme, iç dengeyi (homeostazi) sağlama ve üreme gibi temel süreçler yer alır. Öğrencinin gözlemleri bu özelliklerin bazılarını ortaya koymaktadır.

Öğrencinin yaptığı gözlemlerden yola çıkarak canlıların ortak özelliklerinden;

I. Beslenme

II. Hareket etme

III. İç dengeyi (homeostazi) sağlama

IV. Üreme

Hangilerinin bu gözlemlerle belirlenebileceğini açıklayınız.

Tatlı sularda yaşayan tek hücreli canlılardan olan Paramesyum yoğunluk farkı ile sürekli hücre içine su alır. Sitoplazmanın su oranını azaltamadığı takdirde aşırı şişme sonucu patlayabilir. Sadece tatlı sularda yaşayan tek hücreli canlılarda bulunan kontraktil kofullar suyun fazlasını ATP harcayarak hücre dışına pompalar ve iç basıncı dengede tutarlar.

Buna göre;

I. Kontraktik kofulların fazla suyu atması boşaltım olayıdır.

II. Tatlı sularda yaşayan bakterilerde kontraktil kofulların varlığı bir modifikasyondur.

III. Oksijen azlığı kontraktil koful faaliyetini olumsuz etkiler.

Yargılarından hangileri doğrudur?

Tatlı sularda yaşayan tek hücreli canlılardan olan Paramesyum, yoğunluk farkı nedeniyle sürekli hücre içine su alır. Eğer sitoplazmanın su oranını azaltamazsa aşırı su birikimi sonucu şişerek patlayabilir. Paramesyum gibi tatlı sularda yaşayan tek hücreli canlılarda, kontraktil kofullar hücre içindeki fazla suyu ATP harcayarak hücre dışına pompalar. Bu mekanizma sayesinde hücre içindeki basınç dengelenir ve hücre zarar görmekten korunur. Ancak kontraktil koful faaliyetinin etkili olabilmesi için ATP üretimi gereklidir, bu da oksijenli solunuma bağlıdır.

Yukarıda verilen bilgiye dayanarak aşağıdaki yargıları değerlendiriniz:

I. Kontraktil kofulların fazla suyu atması boşaltım olayıdır.

II. Tatlı sularda yaşayan bakterilerde kontraktil kofulların varlığı bir modifikasyondur.

III. Oksijen azlığı kontraktil koful faaliyetini olumsuz etkiler.

Bu yargılardan hangileri doğrudur? Yanıtınızı açıklayınız.

Öglena, ulva ve paramesyum canlılarına ait bazı özelliklerin yer aldığı bilgi kartları verilmiştir.

Bilgi kartlarına göre bu canlıların hangi alemde sınıflandırıldığını yazınız.

Kartlarda verilen canlılara ait yapısal ve yaşamsal özellikleri dikkate alarak bu canlıların ait olduğu alemin hangi özellikleri taşıdığını söyleyebiliriz?