Biyoloji Hikayesi

Soru 21 Çoktan Seçmeli

Aşağıdaki soyağacında bireylerin kan grupları verilmiştir.

Bu bireylerle ilgili,

I. Bireylerin tamamı O geni taşır.

II. 6 nolu birey O genini 5 nolu bireyden almıştır.
III. 3 nolu birey O genini 2 nolu bireyden almış olabilir.

IV. 1, 4. ve 6. bireylerin genotipleri kesinlikle aynıdır.

Yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II

B) I ve IV

C) II ve III

D) I, II ve IV

E) I, II, III ve IV

Yargı	Durum	Açıklama
I	✅ Doğru	Tüm bireyler A/B grubunda ve AB çocukları yok → hepsi AO veya BO → O geni taşırlar.
II	✅ Doğru	6 = AO, annesi 4 = A (AO), babası 5 = B (BO) → O geni 5’ten gelmiş olmalı.
III	⚠️ Doğru ama “kesin” değil	3 = B → BO olabilir, 2 = BO → O geni ondan gelmiş olabilir ama %100 kanıt yok.
IV	✅ Doğru	1, 4, 6 = hepsi A → AO olduğu kesinleşmiş.

Soru 22 Çoktan Seçmeli

Aşağıdaki soyağacında bazı bireylerin genotipleri gösterilmiştir.

Soyağacında gösterilen K ve L bireylerinin genotipleri aşağıdakilerden hangileri olabilir?

A) K → AORr, L → ABRR

B) K → ABRR, L → BOrr

C) K → BORr, L → OORR

D) K → AORr, L → AORr

E) K → BBRr, L → OOrr

Şık	K hatası	L hatası	Neden Yanlış
A	❌ Yok	❌ AB olamaz	L A grubu
B	❌ AB olamaz	✅	K'nın A genini vermesi gerek
C	✅ olabilir	❌ OO olamaz	L O grubu değil
E	❌ BB olamaz	❌ OO olamaz	İkisi de fenotiple uyuşmaz

Soru 23 Çoktan Seçmeli

Aşağıdaki soyağacında koyu renkle gösterilen birey hemofili, diğer bireyler ise sağlıklıdır.

Bu soyağacına göre;

I. K ailesinin erkek çocukları hemofili olabilir.

II. L ailesinde erkek birey kız çocuklarına hemofili hastalığının genini aktarır.

III. M ailesinin kız çocukları hemofili olabilir.

Yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız |

B) Yalnız I

C) Yalnız ll

D) | ve I

E) I, ll ve ll

Soru 24 Çoktan Seçmeli

Aşağıdaki soyağacında X bireyinde balık pulluluk hastalığı görülmüştür.

Bu durumda;

I. K ailesinin erkek çocuklarında bu hastalık görülür.

II. L ailesinin erkek çocuklarına bu hastalığın geni annesinden geçer.

III. M ailesinde baba balık pulludur ve bu özelliği erkek çocuklarına aktarır.

Yargılarından hangileri yanlıştır?

A) Yalnız II

B) Yalnız III

C) I ve ll

D) II ve III

E) I, ll ve III

Madde	Doğru / Yanlış
I	Doğru ✅
II	Doğru ✅
III	Yanlış ❌

Soru 25 Çoktan Seçmeli

Hemofili X kromozomu üzerindeki çekinik bir alel tarafından kalıtılan bir hastalıktır. Aşağıdaki soyağacında hemofili bireyler koyu renkle gösterilmiştir.

Soyağacında rakamlarla gösterilen bireylerden hangileri kesinlikle taşıyıcıdır?

A) 1 ve 2

B) 3 ve 4

C) 2 ve 5

D) 1, 3 ve 5

E) 1, 2 ve 4

Doğru Cevap: E

📌 Konu: Hemofili – X'e bağlı çekinik kalıtım; Xʰ = hemofili aleli Kadın (XX): XʰX = taşıyıcı XʰXʰ = hasta Erkek (XY): XʰY = hasta

👁️ Şekil Okuma ve Güncel Cinsiyetler:

Birey No	Cinsiyet	Renk	Durum
1	Kadın	Turuncu	Sağlıklı
2	Kadın	Turuncu	Sağlıklı
3	Kadın	Turuncu	Sağlıklı
4	Kadın	Turuncu	Sağlıklı
5	Kadın	Turuncu	Sağlıklı
6	Kadın	Turuncu	Sağlıklı
4’ün eşi	Erkek	Koyu	Hasta
6’nın kardeşi	Erkek	Koyu	Hasta

✅ Şimdi kim kesinlikle taşıyıcıdır?

4 numara: Eşi hasta (XʰY), çocuklarından biri hasta (erkek). Hasta erkek çocuk Xʰ genini annesinden alır. → 4 kesin taşıyıcıdır. ✅

2 numara: 4 numaranın annesi. Kızı 4 taşıyıcı → Xʰ genini 2 vermiştir. → 2 kesin taşıyıcıdır. ✅

1 numara: 2'nin annesi. 2 taşıyıcıysa Xʰ’yi büyük olasılıkla 1’den almıştır. → 1 de kesin taşıyıcıdır. ✅

6 numara: Kardeşi (erkek) hasta → annesi (4) ona Xʰ vermiş. → 6 da anneden Xʰ alma ihtimali yüksek. Ancak kesin taşıyıcı diyebilmemiz için genotipini bilmemiz gerekir mi? → Evet, çünkü yalnızca sağlıklı bir kız. Kardeşi hasta diye illa o da Xʰ alacak diyemeyiz. → 6 taşıyıcı olabilir ama kesin değil. ❌

5 numara: 2'nin çocuğu, 4'ün kardeşi. 2 taşıyıcı → Xʰ taşıma ihtimali var ama 5 sağlıklı → taşımamış da olabilir. → 5 de muhtemel ama kesin değil. ❌

🎯 Sonuç: Kesin taşıyıcı bireyler: ✅ 1 ✅ 2 ✅ 4

✔️ Doğru Cevap: 1, 2 ve 4

Soru 26 Çoktan Seçmeli

Bozuk dentin hastalığı X'e bağlı olarak baskın genle taşınan bir diş bozukluğudur.

Aşağıdaki soyağacında bozuk dentin görülen bireyler koyu renkle gösterilmiştir.

Bu soyağacına göre;

I. 4 nolu birey bozuk dentin genini sadece I nolu bireyden almıştır.

II. 1, 7 ve 10 nolu bireyler kesinlikle heterozigottur.

III. 3 ve 5 nolu bireyler bu hastalığın genini taşır.

IV. 2, 8 ve 9 nolu bireyler bu hastalığın genini bulundurmaz.

Yargılarından hangileri yanlıştır?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve ll

D) ll ve IV

E) III ve IV

Doğru Cevap: B

Soru çok güzel ve genetik kalıtım açısından X'e bağlı baskın bir özellik olan "bozuk dentin" hastalığını ele alıyor. Şimdi adım adım inceleyelim.

📌 Konu: X'e bağlı baskın kalıtım

Kadınlar (XX):

XᴮX → Hasta (heterozigot)
XᴮXᴮ → Hasta (homozigot)

Erkekler (XY):

XᴮY → Hasta

Kadın hasta → oğluna ya da kızına geçirebilir.

Erkek hasta → kızına kesin geçer. Oğluna geçmez.

🔍 Şekil İncelemesi

No	Cinsiyet	Durum	Açıklama
1	Kadın	Hasta	XᴮX veya XᴮXᴮ
2	Erkek	Sağlıklı	XY
3	Kadın	Sağlıklı	XX
4	Erkek	Hasta	XᴮY (çünkü erkek hasta → anneden almış)
5	Kadın	Sağlıklı	XX
6	Erkek	Hasta	XᴮY
7	Kadın	Hasta	XᴮX
8	Erkek	Sağlıklı	XY
9	Erkek	Sağlıklı	XY
10	Kadın	Hasta	XᴮX

✅ Yargıların Değerlendirmesi

I. "4 nolu birey bozuk dentin genini sadece 1 nolu bireyden almıştır." 4 numara erkek → yalnızca annesinden X kromozomu alabilir. Annesi 1 numara hasta → evet, doğru. ✔️ DOĞRU

II. "1, 7 ve 10 nolu bireyler kesinlikle heterozigottur." 1 → kadın hasta, çocuğu hasta erkek → o zaman XᴮX olabilir. Ama XᴮXᴮ olma ihtimali de vardır. → ❌ Heterozigotluğu kesin değil. 7 → kadın hasta, babası hasta (4) → babadan Xᴮ gelmiş. → Annesi 3 sağlıklı → o zaman 7: XᴮX → ✔️ Heterozigot kesin 10 → kadın hasta, babası hasta (6) → Xᴮ babadan almış → Annesi 5 sağlıklı → X anneden → XᴮX → ✔️ Heterozigot kesin ❌ Yanlış olan birey: 1 → heterozigot olduğu kesin değil ✔️ YANLIŞ → II. ifade yanlış

III. "3 ve 5 nolu bireyler bu hastalığın genini taşır." 3: Sağlıklı kadın → hasta kızı var (7) 7'nin babası: 4 → hasta → XᴮY 7 Xᴮ babadan almış, anneden normal X → 3: taşımaz 5: Sağlıklı kadın → hasta kızı 10

10’un babası 6 → hasta → XᴮY 10 babadan Xᴮ, anneden X → 5: taşımaz ❌ İkisi de geni taşımaz ✔️ YANLIŞ → III. ifade yanlış

IV. "2, 8 ve 9 nolu bireyler bu hastalığın genini bulundurmaz." 2: Sağlıklı erkek → XY → taşıyamaz 8: Sağlıklı erkek → XY 9: Sağlıklı erkek → XY ✔️ Hepsi geni taşımaz ✔️ DOĞRU → IV doğru

✅ Sonuç

İfade No	Doğru / Yanlış
I	✅ Doğru
II	❌ Yanlış
III	❌ Yanlış
IV	✅ Doğru

❗ Doğru Cevap: B) Yalnız III ❗ Çünkü 3 ve 5 nolu bireylerin bu hastalığın genini taşıdığı iddiası yanlıştır. Onlar sadece taşıyıcı ebeveynlerin eşleridir ve hastalık geçişi X'e bağlı olduğundan taşıyıcı olamazlar.

Soru 27 Çoktan Seçmeli

Renk körlüğü X kromozomu üzerinde çekinik genle taşınan bir özelliktir. Aşağıdaki soyağacında renk körü bireyler koyu renkle gösterilmiştir.

Buna göre K, L ve M ailelerinden hangilerinin erkek çocukları renk körü olabilir?

A) Yalnız K

B) Yalnız L

C) Yalnız M

D) K ve M

E) K, L ve M

Birey	Cinsiyet	Fenotip	Genotip İhtimali
Baba	Erkek	Renk körü	XʳY
Anne	Kadın	Sağlıklı	XᴺXʳ olmalı (çocukları etkilenmiş)
K	Kadın	Sağlıklı	XᴺXʳ → taşıyıcı
L	Erkek	Renk körü	XʳY
M	Kadın	Sağlıklı	XᴺXʳ → taşıyıcı

Soru 28 Çoktan Seçmeli

Aşağıdaki soyağaçlarının her birinde belirli bir özelliği fenotipinde gösteren bireyler koyu renkte gösterilmiştir.

Buna göre hangi soyağaçlarındaki kalıtsal özellik X'e bağlı olarak taşınan çekinik bir özellik olabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız ll

C) I ve III

D) ll ve III

E) I, ll ve III

Soru 29 Çoktan Seçmeli

Yukarıdaki soyağacında kalıtımı gösterilen özellik;

I. X'e bağlı baskın,

II. X'e bağlı çekinik,

III. Y kromozomuna bağlı,

IV. Otozomal çekinik

Genlerinden hangileri ile taşınabilir?

A) I ve III

B) II ve III

C) II ve IV

D) I, III ve IV

E) I, II, III ve IV

Soyağaçları

Doğru Cevap: D

Doğru Cevap: E

Doğru Cevap: A

Doğru Cevap: B

Doğru Cevap: E

4 numara: Eşi hasta (XʰY), çocuklarından biri hasta (erkek). Hasta erkek çocuk Xʰ genini annesinden alır. → 4 kesin taşıyıcıdır. ✅

2 numara: 4 numaranın annesi. Kızı 4 taşıyıcı → Xʰ genini 2 vermiştir. → 2 kesin taşıyıcıdır. ✅

1 numara: 2'nin annesi. 2 taşıyıcıysa Xʰ’yi büyük olasılıkla 1’den almıştır. → 1 de kesin taşıyıcıdır. ✅

5 numara: 2'nin çocuğu, 4'ün kardeşi. 2 taşıyıcı → Xʰ taşıma ihtimali var ama 5 sağlıklı → taşımamış da olabilir. → 5 de muhtemel ama kesin değil. ❌

Doğru Cevap: B

IV. "2, 8 ve 9 nolu bireyler bu hastalığın genini bulundurmaz." 2: Sağlıklı erkek → XY → taşıyamaz 8: Sağlıklı erkek → XY 9: Sağlıklı erkek → XY ✔️ Hepsi geni taşımaz ✔️ DOĞRU → IV doğru

Doğru Cevap: E

Doğru Cevap: C

Doğru Cevap: C