Duyu Organlarının Yapısı ve İşleyişi

Sık sık doğa yürüyüşleri yapan Emre, bir gün ormanda uzun süre geçirdikten sonra gözlerinde sulanma, kaşıntı ve kızarıklık hissetmeye başlar. Özellikle çiçeklerin yoğun olduğu alanlarda bu belirtilerin arttığını fark eder. Durumunu arkadaşlarına anlattığında, bu belirtilerin zaman zaman aynı ortamda bulunan diğer kişilerde de ortaya çıkabileceğini öğrenir. Emre, gözlerindeki bu rahatsızlığı gidermek için bir çözüm bulmaya çalışmaktadır.

Emre’nin gözlerinde ortaya çıkan bu belirtilerin nedeni ne olabilir? Bu durumu önlemek ve göz sağlığını korumak için ne gibi tedbirler alması önerilir?

Uzun yıllardır geceleri araba kullanan Selim, son zamanlarda akşamları farlardan gelen ışıkların etrafında halka veya ışık yansıması şeklinde parlamalar görmeye başlamıştır. Bu durum, özellikle karşıdan gelen araçların farlarıyla karşılaştığında sürüş esnasında zorlanmasına neden olmaktadır. Arkadaşları bunun yaşla ilgili olabileceğini düşünse de, Selim göz sağlığını korumak için bu belirtilerin kaynağını anlamak istemektedir.

Selim’in gece görüşünde yaşadığı bu sorunun nedeni ne olabilir? Bu rahatsızlığın tedavisi ve göz sağlığının korunması için hangi adımlar önerilir?

Ayşe, biyoloji dersinde dilde tat tomurcuğunun yapısını incelerken öğretmenine tat duyusunun nasıl oluştuğunu sorar. Öğretmeni, dildeki tat tomurcuklarının çeşitli tatlara duyarlı reseptörlere sahip olduğunu ve bu reseptörlerin mukusla kaplı destekleyici hücreler tarafından korunduğunu açıklar. Ayrıca mikrovillusların görevini öğrenmek isteyen Ayşe, bu yapıların tat duyusuyla bağlantısını merak eder.

I. Tat duyusuna yardımcı olarak destekleyici hücreler bulunur ve bu hücreler mukus salgılar.

II. Mikrovilluslar sindirim sonucu oluşan besin monomerlerinin emiliminde rol alır.

III. Tat tomurcuğunda çeşitli tatlara duyarlı reseptörler bulunur.

Ayşe'nin öğrendiği bilgiler ışığında, yukarıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mehmet, biyoloji dersinde gözün yapısını öğrenirken, öğretmen görme sinirlerinin gözden çıktığı bir noktadan bahseder. Öğretmen, bu noktada ışığa duyarlı reseptörlerin bulunmadığını ve bu yüzden burada görüntü oluşmadığını açıklar. Mehmet, bunun gözün hangi bölgesi olduğunu öğrenmek ister.

Görme sinirlerinin gözden çıktığı ve görüntünün oluşmadığı bu bölgenin adı nedir? Açıklayınız.

Şekildeki I ve II numaralı bölümlerin adları ve görevini kısaca açıklayınız.

Öğretmen, biyoloji dersinde kulağın yapısını anlatırken, kulakta bulunan yapıların görevleriyle ilgili bilgiler verir. Bu bilgileri numaralandırarak "1 numaralı yapı ses titreşimlerini iletir, 2 numaralı yapı sesi kemik köprüye iletir, 3 numaralı yapı dönme hareketini algılar, 4 numaralı yapı sinir hücresinde impuls oluşturur, 5 numaralı yapı ise konum değişikliğini algılar." diyerek bir açıklama yapar.

Öğretmenin yaptığı eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? Bu yanlışlığı açıklayarak doğru bilgiyi veriniz.

Biyoloji dersinde, öğretmen insan gözünün yapısı ile ilgili bir ders işlemektedir. Öğretmen, öğrencilerden şekil üzerinde gösterilen yapıları incelemelerini ister.

Gözde koni reseptörlerinin en fazla bulunduğu bölge (I) ve göz bebeği açıklığının değişmesini sağlayan yapı (II) hangileridir? Şekildeki harflere göre doğru eşleştirmeyi yapınız ve nedenini açıklayınız.

Biyoloji dersinde öğretmen, göz bebeğinin ışık miktarına göre değişimini tahtadaki bir şekil üzerinden açıklar:

"Göz bebeğinin iki farklı durumdaki değişimi şekilde gösterilmiştir. Göze gelen ışık miktarına göre göz bebeği açıklığında değişme meydana gelir. Az ışık geldiği zaman göz bebeği büyürken, çok ışık geldiği zaman küçülür. Göz bebeğindeki bu değişim orta beyinde bulunan sinir merkezlerinden yönetilir. Ayrıca bakılan cismin uzaklığına göre göz merceğinin kalınlığı değişir ve buna göz uyumu denir."

Öğretmen, bu açıklamanın ardından sınıfa bir soru yöneltir.

Göze gelen ışık miktarına göre göz bebeği açıklığındaki değişimi sağlayan faktör nedir? Bu değişimi yöneten sinir merkezi hangisidir? Açıklayınız.

Biyoloji dersinde öğretmen, derinin yapısını açıklamak için tahtaya bir şekil çizer ve şu bilgileri paylaşır:

"Derimiz, üst deri (X tabakası) ve alt deri (Y tabakası) olmak üzere iki temel tabakadan oluşur. Üst derinin alt kısmında malpighi tabakası bulunur ve burada melanosit hücreleri melanin pigmenti üretir. Alt deri ise kan damarları, sinirler, kıl kökleri, elastik ve kollajen lifler, düz kaslar, yağ ve ter bezlerini içerir. Ağrı reseptörleri de bu tabakada yer alır."

Yukarıdaki açıklamalara göre;

I. Yağ bezleri

II. Melanosit hücreleri

III. Kıl kökleri

IV. Ağrı reseptörleri

şeklindeki yapılar, derinin hangi tabakasında (X ya da Y) bulunur? Eşleştirerek açıklayınız.

Gözdeki bazı yapılar tabloda verilmiştir. 

Biyoloji dersinde öğretmen, gözün yapısını ve tabakalarını tartışmak için aşağıdaki tabloyu tahtaya yansıtır. Öğrencilerden, tablodaki yapıların gözün hangi tabakalarında bulunduğunu yorumlamalarını ve tabloda işaretlemelerini ister. Buna göre;

• Ali: "Işığı soğuran pigmentler damar tabakada bulunur."
• Ayşe: "Kornea, damar tabakada bulunur; göze gelen ışığın ilk kırıldığı yerdir."
• Veli: "İris, gözün damar tabakasında bulunur ve göz bebeğinin açıklığını ayarlar."
• Fatma: "Fotoreseptörler, ağ tabakada yer alır ve ışığı algılar."
• Mehmet: "Görüntü damar tabakada yer alan sarı beneğin üzerine düz olarak düşer."

Yukarıdaki yorumlar dikkate alındığında, tabloda verilen yapılar ve bulundukları göz tabakalarını doğru bir şekilde eşleştirerek belirtiniz. Yanlış bir yorum varsa açıklayınız.