Sindirim Sisteminin Yapı, Görev ve İşleyişi

Biyoloji öğretmeni, öğrencilerle sindirimin fiziksel boyutunu anlamak için bir deney yapmaya karar verir. Deneyin görseli tahtaya yansıtılır ve deney şu şekilde açıklanır:

1 numaralı tüp: İçine bütün bir patates konulmuş.

2 numaralı tüp: Patates birkaç parçaya ayrılarak konulmuş.

3 numaralı tüp: Patates tamamen ezilerek konulmuş.

Her tüpe eşit miktarda sindirim enzimi eklenmiş ve tüpler uygun sıcaklık koşullarında bekletilmiştir. Öğrencilerden, besinlerin sindirilme sürelerini yorumlamaları istenir.

I. Besinlerin enzimlerle temas yüzeyi arttıkça sindirim hızı artar.

II. İyi çiğnenmiş besinlerin sindirimi daha kolaydır.

III. Besin miktarı arttıkça sindirim hızı artar.

Yukarıdaki deneyden yola çıkarak yapılan genellemelerden hangileri doğrudur? Yanıtınızı gerekçelendiriniz.

Biyoloji öğretmeni, sınıfta sindirim çeşitlerini anlatırken hücre içi ve hücre dışı sindirim arasındaki farkları tahtada detaylı bir şekilde açıklar. Hücre dışı sindirimin daha avantajlı olduğu durumları tartışmak için şu örneği verir:

“Düşünün ki bir organizmanın besin kaynağı büyük bir parça et veya sebze gibi kocaman bir şey. Bu durumda hücre içi sindirim yeterli olur mu? Peki ya bu organizmanın enerji tasarrufu yaparak daha büyük parçaları sindirip kullanması mümkün mü? Bunları göz önüne alarak, hücre dışı sindirimin neden daha avantajlı olabileceğini tartışalım.”

I. Büyük besinlerden yararlanabilme

II. Besinlerden daha çok yapı taşı elde etme

III. Sindirimde çok ATP harcama

Hücre dışı sindirimin, hücre içi sindirime göre daha avantajlı olmasının sebepleri yukarıdaki faktörlerden hangileri ile açıklanabilir? Yanıtınızı gerekçelendiriniz.

Eylül, biyoloji dersinde sindirim sistemi hastalıklarını öğrenirken reflü hastalığı hakkında bir şeyler duyar ve konuyu merak eder. Öğretmeni, reflünün mide içeriğinin yemek borusuna geri gelmesiyle oluştuğunu, bunun mide asidi ve safranın yemek borusunda tahrişe yol açtığını açıklar. Ayrıca, reflüye neden olan bazı etkenlerden bahseder:

Midenin salgıladığı hidrojen iyonu, mide içeriğini belirgin derecede asidik hale getirir. Safranın da mideye gelmesi bu durumu kötüleştirebilir.

Kardia (mide ağzı) kısmında bulunan kapak, mide içeriğinin yemek borusuna geçmesini engeller. Ancak bu kapakta bir bozulma olduğunda reflü meydana gelebilir.

Peristaltik hareket normalde ağızdan mideye doğru besin taşınmasını sağlar, ancak bu hareketin tersine işlemesi durumunda reflü riski ortaya çıkar.

Mide enzimlerinin az salgılanması sindirim sorunlarına yol açar, ancak reflü oluşumunda doğrudan etkili değildir.

Eylül, bu bilgiler ışığında, öğretmenine reflünün oluşum nedenlerini ve sindirim sistemi sağlığı üzerindeki etkilerini sorarak aşağıdaki ifadelerde bulunur.

I. Yemek borusundaki peristaltik hareketin tersine gerçekleşmesi

II. Mide içeriğinde yeterince enzim salgısının olmaması

III. Kardia (mide ağzı) kısmında bulunan kapağın yapısının bozulması

Eylül, reflü oluşumuna hangi faktörlerin neden olabileceğini öğrenmek istiyor. Yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda belirtilen ifadelerden hangileri reflü oluşumuna neden olabilir? Açıklayınız.

Öğretmen sindirim sisteminde farklı besinlerin sindirimi üzerine bir ders anlatmaktadır. Tahtaya, X, Y ve Z ile işaretlenmiş üç farklı besin maddesinin ağız, mide ve ince bağırsakta nasıl sindirildiğini gösteren bir grafik yansıtır.

Öğrencilerden bu grafikteki besin maddelerinin isimlerini tahmin etmelerini ve sindirim süreçlerini açıklamalarını ister.**

Öğrencilerin yorumları:

• Ali: "X, protein olabilir, çünkü protein sindirimi midede başlar ve ince bağırsakta devam eder."
• Ayşe: "Y besininin sindirimi ağızda başlamadığı için bu yağ olabilir; yağların sindirimi ince bağırsakta gerçekleşir."
• Veli: "Z ise karbonhidrat olmalı, çünkü karbonhidrat sindirimi ağızda başlar ve ince bağırsakta tamamlanır."

Grafikte X, Y ve Z ile gösterilen temel besin maddelerini isimlendirerek yapılan yorumları değerlendirerek yanlış bir yorum varsa, bunu açıklayarak doğrusunu yazınız.

Aşağıda insan sindirim sistemine ait bölümler şematize edilmiştir.

Şekil ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Sindirimin başladığı yer; ............

2. Hidroklorik asit, pepsinojen ve mukus salgılayan organ; ............

3. Sindirim ile ilgili gastrin hormonu salgılayan organ; ............

4. Besinlerle alınan mikropları etkisiz hale getiren lizozim enzimlerini salgılayan yapı; ............

Yukarıda besinin ilerleyişini ifade eden hareketle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İnsan sindirim sisteminin yapı, görev ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıdakilerden hangisi midenin çalışması üzerinde etkili değildir?

Yemek borusu ile ilgili,

I. Peristaltik hareketlerle besinleri mideye ulaştırır.

II. Dıştan içe doğru bağ doku, düz kas ve mikrovilluslu epitel dokudan oluşur.

III. İç yüzeyinde bol miktarda mukus salgılanır.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

- İnsanda soluk borusu ve yemek borusunun birleşim yeridir.

- Yapının altında bulunan gırtlak kapağı (epiglotis) yutkunma sırasında soluk borusunu kapatarak besinin soluk borusuna kaçmadan doğrudan yemek borusuna iletilmesini sağlar.

Özellikleri anlatılan yapı aşağıdakilerden hangisidir?