Soruyu çözmek için bir seçeneğe tıkla, ardından cevabı kontrol et.
Aşağıda Griffith’in Streptococcus pneumoniae bakterileri ile yaptığı deneyin özeti verilmiştir.
Birinci aşama: Bir fareye hastalık yapmayan zararsız bakterileri enjekte etmiş ve enjeksiyon sonucunda fare yaşamaya devam etmiştir.
İkinci aşama: Bir fareye hastalık yapan zararlı bakterileri enjekte etmiş ve enjeksiyon sonucunda fare ölmüştür.
Üçüncü aşama: Hastalık yapan zararlı bakterileri ısıtarak öldürmüş ve daha sonra bir fareye enjekte etmiş. Enjeksiyon sonucunda fare yaşamaya devam etmiştir.
Dördüncü aşama: Hastalık yapan zararlı bakterileri ısıtarak öldürdükten sonra canlı hastalık yapmayan zararsız bakterilerle birlikte karıştırarak farelere enjekte etmiş ve enjeksiyon sonucu fareler ölmüştür.
Griffith deneyinin hangi önemli sonuçları ortaya çıkardığını açıklayınız.
(MEB 1.Dönem 1.Yazılı Senaryoları Soru Örneği)
Aşağıda nükleik asitlerin keşif sürecine katkı sağlamış bazı bilim insanlarının çalışmaları verilmiştir.
Bu keşif süreci gerçekleşmeseydi nükleik asitlerin günümüzde bilinen özelliklerinden hangileri bilinmiyor olurdu? Yazınız.
(MEB 1.Dönem 1.Yazılı Senaryoları Soru Örneği)
DNA ve RNA moleküllerini aşağıda verilen özellikler açısından karşılaştırarak tabloya yazınız.
| Özellik | DNA | RNA |
| Şeker | ||
| Bazlar | ||
| Görev | ||
| Yapısı |
(MEB 1.Dönem 1.Yazılı Senaryoları Soru Örneği)
Prokaryot ve ökaryot hücrelerde gerçekleşen DNA replikasyonunun farklılıkları ve benzerlikleri nelerdir? Yazınız.
(MEB 12.Sınıf 1.Dönem 2.Ortak Yazılı Örnek Sorusu)
Biyoloji dersinde öğretmen, DNA'nın yapısını ve genetik bilgiyi nasıl depoladığını açıklamak için derinlemesine bir anlatım yapmaktadır. Öğretmen, dersin başında şu kavramları tahtaya yazar: Kromatin, DNA, Gen, Antikodon, Kromozom. Bu kavramların her birini örneklerle açıklar. Öğretmen, DNA'nın üzerinde yer alan üç nükleotitli şifrelerin (kodonlar) genetik bilgiyi taşıdığını ve protein sentezini yönlendirdiğini söyler. Ardından öğrencilere şu örneği verir:
“DNA üzerindeki üç nükleotitli şifreler, hücrede birçok yapıyı oluşturur ve fonksiyonların gerçekleşmesini sağlar. Örneğin, bu şifreler sayesinde genler oluşur ve protein sentezlenir. Ancak bazı yapılar doğrudan DNA tarafından oluşturulmaz, farklı mekanizmalarla ilişkilidir.”
DNA üzerinde bulunan üç nükleotitli şifrelerin bir araya gelmesi ile yukarıda verilen kavramlardan hangisi oluşmaz? Açıklayınız.
Biyoloji öğretmeni sınıfta protein sentezinin detaylarına ilişkin bir ders işlemektedir. Öğretmen, tahtaya şu kavramları yazar: mRNA, tRNA, ATP, Ribozom, Mitokondri. Ardından protein sentezinin nasıl gerçekleştiğini şu şekilde açıklar:
"Protein sentezi, hücredeki birçok yapının koordinasyonuyla gerçekleşir. İlk olarak, genetik bilgi mRNA ile ribozoma taşınır. Ribozom, bu genetik bilgiyi okuyarak protein üretimi yapar. Sitoplazmada bulunan tRNA molekülleri, doğru amino asitleri ribozoma taşır ve bu taşıma sırasında enerji gereklidir. Bu enerji, hücredeki ATP moleküllerinden sağlanır. Ökaryot hücrelerde ATP üretimi genellikle mitokondride gerçekleşir, ancak prokaryot hücrelerde mitokondri bulunmaz ve ATP başka yollarla sağlanır."
Daha sonra öğretmen öğrencilere şu soruyu yöneltir:
Protein sentezinin gerçekleşmesi için yukarıda bahsedilen kavramlardan hangisinin bulunması şart değildir? Yazarak açıklayınız.
Biyoloji öğretmeni, bir bitki hücresinde gerçekleşen nükleik asitlerle ilgili süreçleri açıklarken öğrencilerine şu görseli ve bilgileri sunar. Görselde, DNA'nın replikasyonu (I), transkripsiyonu (II) ve mRNA'nın translasyonu (III) süreçleri numaralandırılmıştır. Öğretmen, şu açıklamayı yapar: "Bitki hücresi ökaryot yapılı olduğu için I (replikasyon) ve II (transkripsiyon) çekirdekte, III (translasyon) ise sitoplazmada ribozomlar üzerinde gerçekleşir. Ancak bitki hücresinde mitokondri ve kloroplast gibi organellerde bu üç süreç de gerçekleşebilir. Mitokondride bu olaylar matriks sıvısında, kloroplastta ise stromada meydana gelir."
Öğretmen, ardından öğrencilere nükleik asit süreçlerinin farklı hücre kısımlarında gerçekleşme durumunu sorgulayan şu ifadeleri sunar:
1. I çekirdekte, II ve III sitoplazmada gerçekleşir.
2. I ve II stromada, III çekirdekte gerçekleşir.
3. I ve III çekirdekte, II sitoplazmada gerçekleşir.
4. Her üç olay da çekirdekte gerçekleşir.
5. Her üç olay da matriks sıvısında gerçekleşir.
Yukarıdaki açıklama ve görselde belirtilen süreçlere göre, olayların gerçekleştiği hücre kısımlarıyla ilgili hangi ifade doğrudur? Açıklayınız.
Ayşe, biyoloji dersinde işledikleri genetik mühendisliği ve biyoteknoloji konularını evde tekrar etmeye karar verir. Ders sırasında öğretmeninin verdiği şu kavramları not almıştır: Rekombinant DNA, Transgenik Canlı, Gen Terapisi, DNA Polimeraz Enzimi, DNA Parmak İzi. Evde bu kavramları hatırlamak ve pekiştirmek amacıyla notlarını tekrar eder. Notlarının arasında aşağıdaki açıklamaları bulur:
1. İki farklı canlıya ait DNA'nın birleştirilmesiyle oluşan yeni DNA
2. Genetik yapısı değiştirilmiş hayvan veya bitki
3. DNA'daki tekrarlı dizilerin belirlenmesi ile oluşan görüntü
4. Bozuk genlerin sağlamları ile değiştirilmesi şeklinde uygulanan tedavi
Bu açıklamaları inceleyerek ve kavramları göz önünde bulundurarak açıklamalar içerisinde verilen kavramlardan hangisinin karşılığı yoktur? Açıklayınız.
Biyoloji dersinde öğretmen, protein sentezi sırasında kullanılan ATP, Aminoasit, tRNA, mRNA ve Antikodon kavramlarını detaylı bir şekilde işlemektedir. Öğretmen, bu moleküllerin protein sentezindeki rollerini ve sayılarının nasıl değiştiğini açıklamaktadır. Örneğin, aminoasitlerin tRNA molekülleri aracılığıyla ribozoma taşındığını ve her taşıma için bir ATP harcandığını, ancak bir proteinin sentezlenmesi için yalnızca bir mRNA'nın gerektiğini vurgulamıştır.
Protein sentezi sırasında kullanılan ATP, Aminoasit, tRNA, mRNA ve Antikodon moleküllerinden hangisinin sayısı en azdır? Nedenini açıklayınız.
Biyoloji dersinde öğretmen, Rekombinant DNA'lar konusunu işlemektedir. Öğretmen, bu DNA'ların bakterilerdeki plazmitlerin, başka bir canlıdan alınan klonlanacak DNA parçalarıyla birleştirilmesiyle üretildiğini ve bu süreçte restriksiyon enzimleri ile DNA ligaz enzimlerinin kullanıldığını açıklar. Üretilen rekombinant DNA'nın yalnızca klonlanacak geni içerdiğini vurgular. Öğretmen, konuyu daha iyi pekiştirmek için öğrencilerin konuyla ilgili yorum yapmalarını ister.
Ayşe: Üretiminde restriksiyon enzimleri kullanılır.
Fatma: İki farklı canlıya ait genleri taşır.
Gamze: Bakterinin plazmitleri kullanılabilir.
Hayriye: İnsana ait tüm genleri bulundurur.
Özlem: İki farklı DNA'nın DNA ligaz enzimi ile birleştirilmesiyle üretilir.
Bakterilere gen transferi yapılırken üretilen rekombinant DNA ile ilgili yukarıdaki öğrencilerin ifadelerinden hangisinin yanlış olduğunu belirterek açıklayınız.
(Fen Lisesi Müfredatı Sorusudur.)