Canlıların Ortak Özellikleri

CO² kullanarak O² üretme – Solunum değil fotosentezdir.

Tablo, üç temel makromolekülün (protein, lipit, nükleik asit) hücrede hangi yapısal bileşenlerde bulunduğunu göstermektedir.

- Hücre zarı → Lipit + Protein içerir.

- Çekirdek ve çekirdek zarı → Nükleik asit + Protein içerir.

- Ribozom → Protein + Nükleik asit içerir.

Bu bilgilere dayanarak:

X → Hücre zarı + Çekirdek ve zarda bulunuyor.
→ Protein (Hücre zarında bulunur ve çekirdek zarında da vardır).

Y → Hücre zarında bulunuyor, çekirdek ve ribozomda yok.
→ Lipit (Hücre zarının temel bileşenlerinden biridir).

Z → Çekirdek ve ribozomda bulunuyor.
→ Nükleik asit (Çekirdekte DNA, ribozomda rRNA bulunur).

Bu soru, besin zinciri ve besin ağı konularına ait görsel yorumlama ve kavram bilgisi gerektiren bir karşılaştırma ve sınıflama sorusudur. Aşağıdaki şemada 6 türün birbirine olan beslenme ilişkileri yön oklarıyla gösterilmiş.

🌿 Şekli İnceleyelim:

K → L, M, N → K bir üretici (bitki). → L, M, N bu üreticiyle besleniyor → Otçul (herbivor) türlerdir.

Ama P sadece L, M ve N ile besleniyor, bu üçü de hayvandır (otçuldur). Yani P’nin beslenme zincirinde doğrudan bitki (K) yok.

Bu durumda P: Sadece hayvanları yiyor → Etçildir (karnivor) Karışık beslenmiyor çünkü doğrudan bitki yemiyor.

🔎 Şık Analizi:

C şıkkı ("P karışık besleniyor") yanlıştır. → Çünkü P yalnızca hayvanlarla (L, M, N) besleniyor. → Karışık beslenmiyor, sadece etçil.

→ Bu soru camlılarda ortak özellikler konusuna ait biyoloji bilgisini ölçme amacı güder.

→ Paramesyum, tatlı suda yaşayan bir tek hücreli canlıdır ve hücre içinde bulunan kontraktil koful adı verilen organel, hücrenin su dengesini düzenlemek için kullanılır.

→ Paramesyum, bulunduğu ortamdan alınıp tuzluluğu daha yüksek bir ortama konulduğunda, hücre içindeki su dış ortama doğru hareket eder.

→ Bu durumda kontraktil kofulun çalışması yavaşlar çünkü hücre içindeki su miktarı azalmıştır ve dolayısıyla suyu dışarı atma ihtiyacı da azalmıştır.

→ Bu yüzden doğru cevap A şıkkıdır. Diğer organellerin çalışma hızları bu durumdan etkilenmez.

🧠 Pavlov’un Klasik Koşullanma Deneyi Açıklaması:

Bu deney, öğrenilmiş davranışların koşullu refleksler ile nasıl oluştuğunu gösterir.

Deney Aşamaları ve Yorumu:

1. Deney (Koşulsuz uyarı) Yiyecek → köpek doğal olarak tükürük salgılar. ✅ Bu, doğuştan gelen bir tepki (koşulsuz refleks)

2. Deney (Nötr uyarı) Ses → tek başına hiçbir tepki yok 🔸 Bu uyarı nötrdür, doğal bir anlamı yoktur

3. Deney (Koşullama süreci) Yiyecek + Ses → Tükürük Birkaç tekrar → köpek ilişki kurar 📌 Yapay (nötr) uyarı, artık anlam kazanmaya başlar

4. Deney (Koşullu uyarı tek başına) Sadece ses → Tükürük salgılanır! 🎯 Koşullu refleks oluşmuştur.

Şimdi ifadeleri değerlendirelim:

I. Canlılar sadece normal uyarılara tepki verirler. ❌ Yanlış. 4.deneyde ses (yapay uyarı) bile artık tepki oluşturuyor. Yani canlılar öğrenilmiş uyarılara da tepki verebilir

II. Normal bir uyarı, yapay bir uyarı ile birlikte verildikten sonra canlı, sadece yapay uyarıya bile tepki vermeyi öğrenebilir. ✅ Evet, tam olarak klasik koşullanma budur.

III. Canlılar, birbiriyle ilgisiz iki eşleştirilmiş uyarıya karşı aynı tepkiyi verebilirler. ✅ Yani: Yiyecek ve ses farklı şeylerdir ama aynı tepki (tükürük) oluşturabilir. Bu da doğru.

📌 Açıklama: Soru şunu soruyor: “Hangi özellik, sadece kuşlara özgüdür ve bu sayede bir canlının kuş olduğunu kesin olarak gösterir?”

Şıkların değerlendirmesi:

A) Uçma yeteneğine sahip olma ❌ → Yarasalar (memeli) ve bazı böcekler de uçar. → Kuşlara özgü değildir.

B) Kanatlara sahip olma ❌ → Böcekler, yarasalar, hatta uçamayan kuşlar da kanat taşır. → Kanat tek başına ayırt edici değildir.

C) Yumurtlayarak çoğalma ❌ → Sürüngenler, amfibiler, balıklar ve bazı memeliler (ornitorenk) de yumurtlar. → Yine kuşlara özgü değil.

D) Sabit vücut sıcaklığına sahip olma (sıcakkanlılık) ❌ → Memeliler de sıcakkanlıdır. → Bu da yalnızca kuşlara özgü değildir.

E) Vücutlarında tüylere sahip olma ✅ → Tüy, yalnızca kuşlara özgü bir yapıdır. → Tüy taşımak = %100 kuş olduğunu gösterir. → Ayırt edici ve kesin kanıttır.

✅ Sonuç: 📌 Tüy, yalnızca kuşlara özgü bir özelliktir. ➡️ Doğru cevap: E