ÖSYM ARŞİVİ: Kalıtımın Genel İlkeleri

Mendel İlkeleri, Çaprazlamalar

Soru 1 2001-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

X kromozomunda taşınan çekinik bir özelliğin kalıtım şeması aşağıdaki soyağacında verilmiştir.

K, L, M bireylerinin 1, 2, 3 numarayla gösterilen bireylerle yapacakları evliliklerinden olacak çocuklarda, bu özellikle ilgili,

I. K nin evliliğinden doğacak kız çocukların hiçbirinde bu özellik görülmez.

II. L nin evliliğinden doğacak erkek çocukların hepsinde bu özellik görülür.

III. L nin evliliğinden doğacak kız çocukların hepsi bu özellik yönünden taşıyıcıdır.

IV. M nin evliliğinden doğacak erkek çocukların hiçbirinde bu özellik görülmez.

Yorumlarından hangilerinin doğruluğu kesin değildir?

A) Yalnız II
B) Yalnız IV
C) I ve II
D) I ve III
E) III ve IV
Soru 2 2002-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Aşağıdaki soyağacında, bireylerin kan gruplarının fenotipleri verilmiştir.

Bu soyağacında numaralarla gösterilen bireylerden hangilerinin kan gruplarının homozigot olma olasılığı vardır?

A) Yalnız 1
B) Yalnız 2
C) 1 ve 4
D) 2 ve 5
E) 3 ve 6
Soru 3 2003-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

İnsanlarda kan gruplarını, alyuvarlarda bulunan özel proteinler belirler. Kan gruplarının plazmalarında ise alyuvarlarındaki proteinlerle ilgili anti maddeler bulunabilir. A kan grubunun plazmasında Anti B, B kan grubunun plazmasında Anti A bulunur. AB kan grubunun plazmasında bu anti maddelerin hiçbiri bulun- mazken, 0 kan grubunun plazmasında her iki antimadde de bulunur. Bu anti maddeler, karşı oldukları proteinleri içeren kan grubundaki alyuvarların çökelmesine neden olur.

Bir deneyde hangisinin Anti A, hangisinin Anti B olduğu bilinmediği için Anti X ve Anti Y olarak adlandırılan bu maddeler, I, II, III ve IV numaralı kan örneklerine ayrı ayrı uygulanmış ve aşağıdaki tabloda belirtilen çökelme reaksiyonları alınmıştır.

Bu bilgilere dayanarak, kaç numaralı kan örneklerinin, hangi kan grubundan olduğu belirlenemez?

A) I ve II
B) II ve III
C) III ve IV
D) I, II ve III
E) I, II ve IV
Soru 4 2004-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Bazı bireyleri numaralanmış olan aşağıdaki soyağacı, bir ailedeki bireylerin, X kromozomunda, çekinik bir allelle taşınan bir özellikle ilgili fenotiplerini göstermektedir.

Buna göre, bu bireylerin genotipleriyle ilgili,

I. 2. bireyde, özellikle ilgili allellerden biri baskın- dır.

II. 3. bireye, özellikle ilgili allel 1. bireyden geçer.

III. 4. bireye, 1. ve 2. bireylerden özellikle ilgili farklı alleller geçmiştir.

Yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) II ve III
Soru 5 2006-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Aynı türden kırmızı çiçekli iki bitki arasında yapılan birinci çaprazlama sonucunda 3/4'ü kırmızı çiçekli 1/4'ü beyaz çiçekli olan F1 dölü elde edilmiştir. F1 dölünden alınan kırmızı çiçekli iki bitkiyle yapılan ikinci çaprazlamadan elde edilen F2 dölündeki tüm bitkiler kırmızı çiçekli olmuştur.

Buna göre,

I. Birinci çaprazlamaya alınan bireylerin ikisi de heterozigottur.

II. F1 dölündeki bireylerin bir kısmı homozigot bir kısmı heterozigottur.

III. İkinci çaprazlamaya alınan bireylerin ikisi de heterozigottur.

İfadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) II ve III
Soru 6 2011-Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS)

Kromozom üzerinde meydana gelen aşağıdaki değişikliklerden hangisi krossing over ile ortaya çıkmıştır?

(Harfler kromozom üzerindeki genleri temsil etmektedir.)

A)
B)
C)
D)
E)
Soru 7 2012-Lisans Yerleştirme Sınavı-2 (LYS2)

Karanfil bitki türüne ait bir popülasyonda kırmızı, pembe ve beyaz renkli çiçeğe sahip bitkiler vardır.

Böyle bir popülasyona ait kırmızı çiçekli bir karanfil bitkisi, beyaz çiçekli bir karanfil bitkisiyle çaprazlandığında, F1 dölünde elde edilen çok sayıdaki bireylerin hepsinin pembe çiçekli olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

A) Aleller arasında eksik baskınlığın olmasıyla
B) Aleller arasında eş baskınlığın olmasıyla
C) Mutasyon meydana gelmiş olmasıyla
D) Bazı özelliklerin çok sayıda alel ile kontrol edilmesiyle
E) Kromozomlarda ayrılmama olayının görülmesiyle
Soru 8 2012-Lisans Yerleştirme Sınavı-2 (LYS2)

Bir bitkide A ve B özelliklerinin kalıtımından sorumlu olan genler, bağlı genlerdir ve birlikte kalıtılma eğilimindedir.

Bir bitkide bu genlerin kromozom üzerindeki dizilimi

şeklindedir.

Bu bitki, çekinik fenotipli bir bitki ile çaprazlandığında,

I. AaBb,

II. Aabb,

III. aaBb,

IV. aabb

Genotiplerine sahip çeşitli sayıda yavrular elde edilmiştir.

Buna göre, bu genotiplerden hangilerine sahip yavruların daha fazla oranda ortaya çıkması beklenir?

A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
Soru 9 MEBİ 20.01.2025 TYT Deneme Sınavı

Babası renk körü ve sıfır kan grubu ancak kendisi renk körlüğü bakımından sağlıklı ve kan grubu A olan bir kadın; renk körü olmayan ve kan grubu O olan bir erkek ile evleniyor.

(Renk körlüğü, X gonozomunda taşınan çekinik alel ile; kan grubu ise otozomal aleller ile kalıtılmaktadır.)

Buna göre bu çiftin renk körü ve kan grubu A olan bir çocuğunun olma olasılığı kaçtır?

A) 1/16
B) 1/8
C) 3/4
D) 1/4
E) 1/2
Soru 10 2020-YKS-Temel Yeterlilik Testi (TYT)

Bir tavuk ve horozun çiftleşmesinden elde edilen yumurtalar kuluçkaya alınıyor. Yumurtadan çıkan civcivlerin tüy rengi, ibik biçimi, tepelik şekli ve kuyruk biçimi gibi bazı karakterlere ait özellikler bakımından birbirlerinden farklılık gösterdiği gözlemleniyor.

Civcivler arasındaki bu farklılığın ortaya çıkmasına aşağıdakilerden hangisinin katkı yapması beklenmez?

A) Gametlerin oluşumu sırasında krossing over olayının gerçekleşmesi
B) Mayozda homolog kromozomların şansa bağlı olarak kutuplara gitmesi
C) Her bir civcivin oluşumu için birleşen gametlerin farklı genotipte olması
D) Bir yumurtanın, çok sayıdaki spermden biri tarafından döllenmesi
E) Yumurtaların kuluçka süresince farklı sıcaklıklara maruz kalması