ÖSYM ARŞİVİ: Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları

Ekosistem Ekolojisi

Soru 1 YKS-TYT Örnek Soruları

Aşağıda bir çayır ekosistemine ait bir besin piramidi şematize edilmiştir.

Bu besin piramidinde tabandan yukarıya doğru gidildikçe,

I. Her bir trofik düzeydeki toplam biyokütle miktarı azalır.

II. Her bir trofik düzeyden diğerine aktarılan enerji miktarı azalır.

III. Her zaman bireylerin vücut büyüklüğünde artış olur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Soru 2 YKS-TYT Örnek Soruları

Bir akasya türünde, ağaçlar üzerinde boğa boynuzları denilen ve içinde bir karınca türünün yuvalarını inşa edip genişlettikleri içi boş dikenler bulunmaktadır. Karıncalar bu yapılarda bitki tarafından salgılanan nektarla beslenmektedir. Bu akasya ağaçlarıyla uygun deneme alanlarında aşağıdaki denemeler yapılmıştır:

♦ Bir akasya ağacı popülasyonunun bir kısmı kontrol, bir kısmı da deney grubu olarak ayrılmıştır.

♦ Deney grubu ağaçlarının tamamına karıncaları öldürmek için böcek ilacı uygulanmıştır.

♦ Karıncaların tekrar kolonileşmelerini önlemek için deney grubu ağaçlarının tabanına yapışkan bir madde uygulanmıştır.

♦ 10 aylık bir süre için her iki gruptaki ağaçların hayatta kalma ve büyüme oranları izlendiğinde elde edilen bulgular aşağıdaki grafiklerle ifade edilmiştir.

Buna göre,

I. Akasya ağaçları ile karıncalar arasında rekabet görülmektedir.

II. Karıncalar akasya ağaçlarına zarar vermektedir.

III. Akasya ağaçlarının nektar üretmesi, büyüme oranlarını ve hayatta kalma başarısını artırmaktadır.

Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
Soru 3 1999-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Suda yaşayan bir canlı kolonisinin bazı özellikleri şunlardır:

I. Birer çift kamçı taşıyan 16 hücreden oluşmuştur.

II. Hücrelerin işlevleri birbirlerinin aynıdır.

III. Hücreler, jelatinimsi bir kılıfla bir arada tutulmuştur.

IV. Hücreler, koloniden ayrıldıklarında da bir birey gibi canlılıklarını sürdürebilmektedir.

Yukarıdaki özelliklerden hangileri, bu koloninin çok hücreli canlı olmadığının kanıtlarıdır?

A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
Soru 4 2000-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I.zaman aralığında artmış, II.zaman aralığında azalmıştır.

Aşağıdakilerin hangisinde verilenler, birey sayısında iki zaman aralığında görülen bu değişmeleri doğrudan sağlayabilecek nedenler arasındadır?

A) I.Zaman Aralığında → Avcı hayvan sayısının artması   II.Zaman Aralığında → Populasyon dışına artması göçün azalması
B) I.Zaman Aralığında → Populasyon dışına göçün artması   II.Zaman Aralığında → Avcı hayvan sayısının azalması
C) I.Zaman Aralığında → Doğum oranının artması   II.Zaman Aralığında → Besin miktarının azalması
D) I.Zaman Aralığında → Avcı hayvan sayısının artması   II.Zaman Aralığında → Hastalıkların azalması
E) I.Zaman Aralığında → Hastalıkların artması   II.Zaman Aralığında → Besin rekabetinin azalması
Soru 5 2000-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Embriyonal gelişmeleri için uygun çevre sıcaklığı 20-30 °C olan bir çekirge populasyonunda, sıcaklık ile gen ve enzim kontrolünde olan türe özgü beneklenme arasındaki ilişki araştırılmış ve aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

• Türe özgü normal benekli ergin bireylerin yumurtalarından, 15 °C sıcaklıkta ergine kadar gelişen çekirgelerde türe özgü beneklenme gerçekleşmemiştir.

Türe özgü beneklenmenin gerçekleşmediği bu çekirgelerin yumurtaları, 25 °C sıcaklıkta ergine kadar geliştiğinde ise türe özgü normal beneklenme gerçekleşmiştir.

• Türe özgü normal benekli ergin bireylerin yumurtalarından, 35 °C sıcaklıkta ergine kadar gelişen çekirgelerde aşırı beneklenme gerçekleşmiştir.

Bu aşırı benekli çekirgelerin yumurtalarından 25 °C sıcaklıkta ergine kadar gelişen bireylerde de aşırı beneklenme gerçekleşmiştir.

Bu verilere göre, vücudun beneklenmesiyle ilgili,

I. Normalden düşük sıcaklık, beneklenmeyi kontrol eden gende değişmeye (mutasyona) neden olmuştur.

II. Normalden düşük sıcaklıkta, beneklenmeyle ilgili enzim çalışmamıştır.

III. Normalden yüksek sıcaklık, beneklenmeyi kontrol eden gende değişmeye (mutasyona) neden olmuştur.

Yargılarından hangilerine varılabilir?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) II ve III
Soru 6 2002-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Bir ekosistemdeki bir populasyonun,

I. Kullandığı besin miktarının ortamda artması,

II. Kullandığı besin çeşidinin ortamda azalması,

III. Rekabete girdiği türlerin ortamda azalması

Etkenlerinden hangileri, ekosistemin bu populasyonla ilgili taşıma kapasitesini artırır?

A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
Soru 7 2002-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Yukarıdaki grafik, bir ekosistemde bulunan bir bitki populasyonundaki bireylerin boy uzunluğuyla ilgili dağılımını göstermektedir. Belirli bir süre sonra, bu populasyonda boyu 5 cm nin altında ve boyu 15 cm nin üzerinde olan bireyler, ekosistem koşullarına bağlı olarak ayıklanmıştır.

Boy uzunluğu kalıtsal olarak saptanan bir özellik olduğuna göre, bu bitki türünün gen havuzunda meydana gelen bu değişme, boy uzunluğuyla ilgili olarak bu türde,

I. Kalıtsal farklılıkların azalması,

II. Uyum yeteneğinin zayıflaması,

III. Evrimleşmenin yavaşlaması

Durumlarından hangilerinin gerçekleşmesine neden olabilir?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Soru 8 2004-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

Aşağıdaki grafikte, bir gölde, ışık, sıcaklık, besin tuzları miktarı ve fitoplankton yoğunluğunda mevsimlere göre gerçekleşen değişmeler gösterilmektedir.

Bu grafikteki bilgilere dayanarak aşağıdaki yargı- lardan hangisine varılamaz?

(Grafikte verilenler dışındaki etkenler dikkate alınmayacaktır.)

A) Fitoplankton yoğunluğunun L-R arasındaki değişimi, besin tuzlarının miktarıyla ilişkilidir.
B) Fitoplankton yoğunluğunun S-V arasındaki azalması, sıcaklıkla ilişkilidir.
C) Işık ve sıcaklık, fitoplankton yoğunluğu için her mevsimde sınırlayıcı olmuştur.
D) İlkbaharda besin rekabeti, fitoplankton yoğunluğunda L-M arasındaki azalmaya neden olmuştur.
E) Sonbaharda besin tuzları miktarının artması, fitoplankton yoğunluğunun R-S arasındaki artışında etkili olmuştur.
Soru 9 2005-Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS)

İndikatör (gösterge) tür, çevresindeki yararlı ya da zararlı maddelerden birine karşı çok duyarlı olan canlı türü olarak tanımlanır. Örneğin, kızböceklerinin bazı türleri, sudaki gelişim dönemlerinde, ortamdaki oksijenin azalmasına çok duyarlı olduğundan, bu böceklerin bulunduğu su ortamlarının temiz ve oksijen bakımından zengin olduğu söylenebilir.

Buna göre, bir türün indikatör (gösterge) tür olması için aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olması gerekir?

A) Ekolojik toleransının (hoşgörüsünün) az olması
B) Mutasyona uğrama sıklığının yüksek olması
C) Hayat devresinin kısa olması
D) Metabolizma hızının yüksek olması
E) Populasyon büyüme hızının sınırlı olması
Soru 10 2012-Lisans Yerleştirme Sınavı-2 (LYS2)

Aynı ortamda yaşayan iki farklı türün,

I. Ekolojik nişlerinin aynı olması,

II. Birinin, diğerinin besini olması,

III. Üreme dönemlerinin aynı olması,

IV. Habitatlarının farklı olması

Koşullarından hangileri, bu türler arasında rekabete yol açar?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve IV
E) III ve IV