Hücrenin Yapısı

Bu soru, hücre organelleri ve ökaryotik ile prokaryotik hücrelerin özellikleri konusunu kapsamaktadır. Özellikle, hücrelerin hangi yapıları içerdiğine bakılarak ökaryotik hücre olup olmadığının belirlenmesi incelenmektedir.

• Ribozom: Hem ökaryotik hem de prokaryotik hücrelerde bulunan bir yapıdır. Dolayısıyla ribozomun varlığı, hücrenin ökaryotik olup olmadığını belirlemek için yeterli değildir.
• Hücre Duvarı: Hem bitki, mantar, bakteriler ve bazı ökaryotik hücrelerde bulunan bir yapıdır. Prokaryotik bakterilerde de hücre duvarı mevcuttur, bu yüzden hücre duvarının varlığı ökaryotik hücreye özgü değildir.
• Mitokondri: Enerji üretiminde görev alan ve sadece ökaryotik hücrelerde bulunan bir organeldir. Prokaryotik hücrelerde mitokondri bulunmaz.

Bu nedenle, bir hücrenin ökaryotik olup olmadığını anlamak için en belirleyici yapı mitokondridir. Hücrenin mitokondriye sahip olması, onun ökaryotik hücre olduğunu gösterir.

Hücre ile ilgili verilen ifadelerden E şıkkı hatalıdır, çünkü farklılaşmış hücreler (özelleşmiş hücreler) genellikle sürekli bölünmez veya bölünme yeteneklerini kaybederler.

Doğru ifadelerin açıklamaları:

✔ A) Ökaryotik hücrelerde zarlı organeller bulunur.
→ Doğru. Ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri, endoplazmik retikulum, golgi aygıtı gibi zarlı organeller bulunur.

✔ B) Hücre büyüdükçe yüzey alanı/hacim oranı azalır.
→ Doğru. Hücre büyüdükçe hacmi kübik artarken yüzey alanı kare olarak artar. Bu nedenle yüzey alanı/hacim oranı azalır, bu da madde alışverişini zorlaştırır.

✔ C) Hücre canlılığın temel birimidir.
→ Doğru. Bütün canlılar hücrelerden oluşur ve hücreler bağımsız yaşamsal faaliyetler gösterir.

✔ D) Yeni bir hücre ancak başka bir hücrenin bölünmesiyle oluşur.
→ Doğru. Hücre teorisine göre tüm hücreler, başka hücrelerin bölünmesiyle meydana gelir.

❌ E) Farklılaşmış hücreler sürekli bölünür.
→ Yanlış. Sinir hücreleri, kas hücreleri gibi bazı farklılaşmış hücreler bölünme yeteneğini kaybeder ve sürekli bölünemez.

📌 Açıklama: Bakteri, mantar ve bitki hücrelerinin her biri hücre duvarına sahiptir. Ancak bu hücre duvarlarının kimyasal yapıları farklıdır, bu nedenle ayırt edici tanı için kullanılabilir.

Hücre duvarı kimyasal yapıları:

➡ Bu farklılık, hücrenin hangi gruba ait olduğunu kesin olarak belirlemede kullanılır.

Diğer şıklar neden yetersiz veya yanlış?

B) Ribozomun varlığının saptanması ❌ ➤ Tüm canlı hücrelerde bulunur. Ayırt edici değildir.

C) Endoplazmik retikulumun varlığı ❌ ➤ Sadece ökaryotlarda bulunur → bakterilerde bulunmaz, ama bitki ve mantarda ortak → ayırt edemez.

D) Golgi cisimciğinin varlığı ❌ ➤ Bu da sadece ökaryotlarda bulunur. Bitki ve mantarı ayırt etmez.

E) Çekirdeğin varlığı ❌ ➤ Bakteriler prokaryot, mantar ve bitkiler ökaryot. ➤ Bu şık sadece bakteriyi ayırır, ancak mantar ve bitkiyi ayırt edemez.

✅ Sonuç: Hücre duvarının kimyasal içeriği, bu üç hücre tipini kesin olarak ayırt etmeye yeterlidir. 📌 Doğru cevap: A