Bitkilerin Yapısı
► Bitkiler, ekosistemlerin temel yaşam kaynağıdır. Fotosentez yoluyla besin ve oksijen sağlayarak yaşamın devamlılığını mümkün kılarlar.
► Ayrıca, toprak erozyonunu önler, su döngüsünü düzenler ve birçok canlının barınma alanını oluştururlar. Ekosistemlerin sürdürülebilirliği ve biyoçeşitliliğin korunması için bitkilerin varlığı hayati önem taşır.
► Dünya genelinde binlerce bitki türü (325.000'den fazla olduğu düşünülmektedir), insanların günlük yaşamlarında çeşitli gereksinimlerini karşılar.
► Yiyecek, içecek, ilaç, baharat, yağ, yakacak, lif ve boya gibi pek çok alanda bitkilerden faydalanılır.
► Örneğin, pirinç, buğday ve mısır gibi tahıllar temel gıda maddeleridir. Kahve ve çay gibi içecekler, bitkisel ürünlerden elde edilir. Tıbbi bitkiler ise hastalıkların tedavisinde kullanılarak modern tıbbın önemli bir parçası olmuştur.
► Ülkemiz Türkiye, tarihi ve kültürel zenginliğinin yanı sıra biyolojik çeşitlilik açısından da oldukça önemli bir konuma sahiptir.
► Türkiye'nin her bölgesinde binlerce bitki türü yetişir. Bu bitkilerin yaprak, kök, çiçek, meyve ve tohumlarından çeşitli şekillerde faydalanılır.
Çiçekli Bir Bitkinin Temel Kısımlarının Yapısı ve Görevleri
► Karasal ortama uyum sağlamış bitkilerde iki organ sistemi bulunur. Bu sistemler toprak üstü ve toprak altı sistemlerdir.
► Toprak altı organ sistemine kök sistemi
► Toprak üstü organ sistemine; sürgün sistemi denir.
Kök sistemi; bitkiyi toprağa bağlar, bitkinin topraktan su ve mineral almasını sağlar. Ayrıca hormon üretimi de sağlar. Kökler fotosentez yapamaz. Besin ihtiyacını sürgün sisteminden karşılar. Sürgün sistemi ise kökten gelecek su ve minerallere ihtiyaç duyar.
► Havuç, turp ve kereviz gibi besin depolayabilen bitkilerin toprak altı gövdelerinde, sürgün sisteminde fotosentez ile üretilen organik besinler depolanır. Bu bitkilerin köklerine Yumru Kök denir.
► Bu yumru kökler besin maddelerini depoladığı için büyümüş halde bulunurlar.
► Kurak bölgelerde yetişen bitkilerin kökleri, su ve mineral alımını gerçekleştirmek için oldukça iyi gelişmiştir.
Sürgün sistemi; Bitkinin toprak üstünde bulunan gövde, dal, yaprak, çiçek ve meyveden oluşan kısmıdır.
► Sürgün sistemde bitkinin büyüme, depolama, fotosentez yapma, üreme, taşıma, destek verme ve hormon üretme gibi temel görevlerini yerine getiren yapıları bulunur.
► Dallar üzerinde bulunan tomurcuklar; farklılaşarak yeni dalları, yaprakları ve çiçekleri oluşturur.
Fotosentezin gerçekleştiği yapılar sürgün sistemde bulunur.
► Pek çok hayvan gibi bitkiler de hücreler, dokular ve organlardan oluşan bir organizasyona sahiptirler.
► Hücre; yaşamın temel birimidir.
► Doku; belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelen, yapısal ve işlevsel olarak benzer hücrelerden oluşan hücre topluluğudur.
► Organ ise; farklı doku çeşitlerinin oluşturduğu özel görevleri gerçekleştiren yapılardır.
Bitkilerin Genel Özellikleri
► Tamamı çok hücrelidir.
► Ototrof canlılardır. Besin üretiminde ışık enerjisini kullanırlar.
► Kloroplast taşırlar. Klorofilleri kloroplast içindedir.
► Fotosentez yaparlar.
► Hücre çeperlerinin ana maddesi selülozdur.
► Glikozun fazlasını nişasta olarak depo ederler.
► Genellikle bir yere bağlı olduklarından yer değiştiremezler. (Bitkilerde hareket aktif değil pasif olarak gerçekleşir.)
1. Tam parazit bitkiler (küsküt otu, canavar otu gibi) kloroplast taşımazlar, fotosentez yapamazlar.
2. Ancak yarı parazit bitkilerden ökse otu gibi bitkiler kloroplast taşıdıkları için fotosentez yaparlar.
3. Bu bitkilerde gerçek kök yerine emeç denilen yapılar bulunur.