Mitoz ve Eşeysiz Üreme

22,874
Mitoz ve Eşeysiz Üreme

► Yaşamın sırları hücrede gizlidir.

► Yetişkin bir insanda bulunan milyarlarca hücre, tek bir hücrenin bölünmeye başlaması sonucunda meydana gelir.

► Hücre bölünme hızı her canlıda farklı olabilir.

♦ Deri hücrelerinde 24 saat

♦ Embriyonik hücrelerde 30 dakika

♦ Bakteri hücresi 20 dakikada bir bölünürler.

► Aynı canlının farklı dokularında bulunan hücreler ise görev ve yaşamsal özelliklerine göre farklı bölünme hızlarına sahiptir.

♦ Örneğin; kemik iliğini oluşturan hücreler ve epitel hücreleri (deri ve organlarımızın yapısında bulunurlar) hızlı bölünür.

► Bununla birlikte bazı hücreler ise bölünemez.

♦ Örneğin; embriyonik dönemde özelleşmiş ve farklılaşmasını tamamlamış olan sinir, kas ve gözdeki retina hücreleri bölünemezler. Ayrıca ergenlik ile birlikte mayoz bölünme ile oluşan üreme hücreleri (yumurta ve sperm) bölünemez.

► Karaciğer hücreleri ise hücre kaybı yaşadıklarında (yaralanma vb.durumlarda) uyarı alarak bölünebilirler.

► Bitkilerde hücre bölünmesi ile sınırsız büyümeyi sağlayan bölünür = meristem doku hücreleri vardır. Bölünür doku hücrelerinin dışındaki hücreler bölünme yeteneğini kaybetmiştir.

► Hücre bölünmesinin kontrollü gerçekleşmesi yaşam için çok önemlidir. Kontrolsüz hücre bölünmesi sağlık sorunlarına özellikle kansere neden olur.

► Hücre bölünmeleri ile hücrelerin hacim ve yüzey oranları dengede tutulur.

► Hücre bölünmesi;

♦ Tek hücreli canlılarda çoğalmayı sağlar. Örneğin; bakteri ve arkeler gibi prokaryot hücreli canlılar basitçe ikiye bölünerek çoğalır.

♦ Çok hücreli canlılarda ise;

• Canlının büyümesi ve gelişmesi,

•Yıpranan doku ve organların onarımı,

• Rejenerasyon (yenilenme) gibi olayları sağlar.

• Ayrıca gelişmiş bitkilerde eşeysiz üremeyi sağlar. (Vejetatif yolla)

► Ökaryot hücreler mitoz bölünme ile bu olayları gerçekleştirir. Ayrıca mayoz bölünme ile de üreme hücrelerinin oluşumu gerçekleşir.

► Bir hücrenin yaşam döngüsü hücre bölünmesi ile tamamlanır. Belli gelişim evrelerinden geçerek olgunlaşan bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına Hücre Bölünmesi denir.

► Hücre bölünmesi; tek ve çok hücreli canlılarda görülen doğal bir metabolik olaydır.

Konu Anlatım Videoları

Konuyla İlgili Sorular

Soru 1
Bir biyoloji dersinde öğretmen, vücuttaki hücrelerin nasıl farklı görevler üstlendiğini ve bazılarının neden kendini yenileyemediğini açıklamaktadır. Öğrencilerden biri, sinir ve kas hücrelerinin neden diğer hücreler gibi bölünme yeteneğine sahip olmadığını merak eder. Öğretmen, vücutta sinir ve retina hücreleri gibi bazı hücrelerin bölünme yeteneğini kaybettiğini ve bu durumun hücrelerin özelleşme süreciyle ilgili olabileceğini açıklar. İnsanda sinir, kas, gözde bulunan retina hücreleri gibi hücrelerin bölünme yeteneklerini kaybetmelerinin nedeni ne olabilir? Bu durumun canlı üzerindeki avantaj ve dezavantajlarını açıklayınız.
Soru 2
Mitoz bölünme sonucu meydana gelen aynı canlıya ait; a. İki hücrede farklı olabilecek yapıları yazınız. b. Oluşan iki yavru hücrede kesin olarak aynı olan yapılar nelerdir? Yazınız.
Soru 3
Gelişmiş bitkilerde uygulanan vejetatif üretim teknikleri neden önemlidir? Yazınız.
Soru 4
Rejenerasyon ile üreme deniz yıldızı, planarya, halkalı solucan gibi bazı omurgasız hayvanlarda görülen bir eşeysiz üreme şeklidir. Canlının kopan parçalarından yeni bir canlının oluşmasıdır. Rejenerasyon ile üreme sırasında gerçekleşen olayları yazınız.
Soru 5
Bahçecilikte bitkileri tohumdan üretmek yerine aşılama, çelikleme gibi yöntemlerin tercih edilmesinin sebepleri nelerdir? .........
Soru 6
İnterfaz ile ilgili olarak, I. Hücre döngüsünün yaklaşık %90'ını kapsar. II. Hücrenin hızla büyüdüğü evredir. III. Metabolizma hızlanır ve bölünme ile ilgili hazırlıklar yapılır. İfadelerinden hangileri doğrudur?
Soru 7
Gelişmiş bitkilerde görülen vejetatif üremenin sağladığı avantajları yazınız.
Soru 8
Canlılarda çeşitli nedenlerden dolayı zarar gören kısımların onarılmasına rejenerasyon, canlıdan kopan bir parçanın kendini tamamlayarak yeni bir canlı oluşturmasına ise rejenerasyonla üreme denir. Rejenerasyon canlılara göre doku, organ ve vücut düzeyinde gerçekleşir. Buna göre doku, organ ve vücut düzeyinde gerçekleşen rejenerasyona birer örnek yazınız. (MEB 1.Dönem 1.Yazılı Senaryoları Soru Örneği)
Soru 9
DNA molekülü ile ilgili olarak, I. Hücrenin yönetim ve kalıtım birimidir. II. İnterfazda eşlenerek bölünme sonucunda yavru hücrelere aktarılır. III. Nükleotit dizilimi aynı türün farklı bireylerinde aynıdır. İfadelerinden hangileri doğrudur?
Soru 10
a. Hücre mitoz bölünmenin hangi evresindedir? b. En son hangi kontrol noktasından geçmiştir? c. Bölünmeyi geçiren ana hücrenin diploit kromozom sayısı kaç olmalıdır? d. Bu evredeki kromozom sayısı kaçtır? e. Gerçekleşen ana olayı yazınız. Yukarıda verilen şekil, mitoz bölünmesinin bir evresini göstermektedir.  Buna göre şeklin yanında verilen soruları cevaplayınız.