Canlıların Biyolojik ve Ekonomik Önemi

Kısa çözüm mantığı

Biyolojik çeşitliliğin korunması; habitatların korunması, türlerin aşırı baskılardan uzak tutulması ve kirliliğin azaltılmasıyla sağlanır. Sazlık ve bataklıkların kurutulması ise yaşam alanlarını yok ederek tür kaybına yol açar; bu yüzden korumaya katkı sağlamaz.

Şıkların değerlendirilmesi

A) Tarım ilaçlarının azaltılması: Hedef dışı canlılara ve ekosistemlere verilen zararı düşürür; toprak, su ve tozlaşan canlılar korunur. Koruyucu bir etkidir.
B) Kontrolsüz avcılığın yasaklanması: Aşırı avlanmayı engeller, popülasyonların sürdürülebilirliğini destekler. Koruyucu bir etkidir.
C) Geri dönüşümün teşvik edilmesi: Doğal kaynak kullanımını ve kirliliği azaltır; habitat tahribatı baskısını düşürür. Koruyucu bir etkidir.
D) Endemik türlerin korunması: Yalnızca belirli bölgelerde yaşayan benzersiz türlerin devamlılığını sağlar. Koruyucu bir etkidir.
E) Sazlık ve bataklık alanların kurutulması: Sulak alanlar pek çok tür için kritik yaşam alanıdır; kurutma, habitat kaybı ve tür azalmasına yol açar. Korumaya katkı sağlamaz.

Kısa çözüm mantığı

Sürdürülebilirlik; doğanın kendini yenileme kapasitesini aşmadan kaynak kullanmayı, biyoçeşitliliği korumayı ve ekolojik ayak izini azaltmayı hedefler. Bu nedenle:

I yanlıştır (ayak izini artırmak sürdürülebilir değildir).
II doğrudur (biyoçeşitlilik kayıplarını azaltmak esastır).
III doğrudur (kaynak kullanırken popülasyon büyüklüklerini dikkate almak sürdürülebilir hasat için gereklidir).

Şıkların değerlendirilmesi

A) Yalnız I: Yanlış. Kişi başına ekolojik ayak izinin artması daha fazla kaynak tüketimi ve baskı demektir.
B) Yalnız II: Eksik. II doğru olsa da III de uygulanabilir.
C) Yalnız III: Eksik. III doğru olsa da II de uygulanabilir.
D) I ve III: Yanlış. I yanlıştır.
E) II ve III: Doğru. Biyoçeşitlilik kayıplarını azaltmak ve popülasyon büyüklüklerini gözeterek kullanım, sürdürülebilirliğin temel ilkeleridir.

Not: Ekolojik ayak izi, bir kişinin yaşam biçiminin ekosistemler üzerinde oluşturduğu alan ve kaynak talebini ifade eder; sürdürülebilirlikte bu değerin azaltılması hedeflenir.

Kısa çözüm mantığı

Biyolojik çeşitlilik; geçit konumu ile farklı bölgelerden gelen türlerin buluşması, kısa mesafede değişen iklimlerin oluşturduğu farklı ekosistemler ve çok çeşitli yeryüzü şekillerinin sağladığı habitat mozaiği sayesinde artar. Türkiye'de bu üç özellik birlikte bulunur.

I: Üç kıta arasındaki geçiş kuşağı ve göç yolları üzerinde yer almak tür zenginliğini artırır. Doğru.
II: Birbirine yakın alanlarda farklı iklim tiplerinin görülmesi çok sayıda ekosistem ve niş oluşturur. Doğru.
III: Dağlar, platolar, vadiler ve kıyılar gibi farklı topoğrafyalar çok çeşitli yaşam alanları yaratır. Doğru.

Kümes hayvanlarının gübresi, toprak için gerekli mineralleri ve organik maddeleri içerir. Toprağın verimliliğini artırır ve bitki gelişimini destekler. Organik gübre olarak kullanımı, kimyasal gübrelere göre çevreye daha az zararlıdır ve sürdürülebilir tarım için önemlidir.

İpek böcekleri, larva döneminde koza oluşturmak için özel bir protein salgılayarak ipek üretirler. Bu kozalar işlenerek ipek kumaş haline getirilir. İpek, değerli bir kumaş olup tekstil sektöründe büyük ekonomik katkı sağlar.

Kuşların aerodinamik yapısı, kanat yapıları ve uçma kabiliyetleri, insanlara uçak tasarımında ilham vermiştir. Bu örnek, biyomimetik biliminin teknolojiyi geliştirmek için doğayı nasıl model aldığını gösterir ve gelecekteki teknolojiler için de yol açıcıdır.

Böcekler, bitkilerin polenlerini bir çiçekten diğerine taşıyarak tozlaşma sağlar. Bu süreç, bitkilerin üremesi ve yeni tohumların oluşumu için önemlidir. Ekosistemde bitkilerin varlığını sürdürmesini sağlar ve tarımda verimi artırır.