Soyağaçları

• Hasta dişilerin genotipi XrXr, hasta erkeklerin genotipi XrY ve sağlıklı erkeklerin genotipi XRY olduğuna göre;
• I, II ve IV numaralı bireylerin genotipleri XRXr'dir.
• II numaralı birey XrY genotiplidir.
• Fakat V numaralı bireyin genotipihem XRYR hem de XRXr olabilir.
• Bu nedenle genotipi kesin olarak belirlenmez.
• I numaralı birey hasta annesinden, III numaralı birey de hasta kızından dolayı taşıyıcıdır, yani heterozigottur.

👪 1. Nesil: Kadın: A Rh (–) → AA rr veya AO rr Erkek: AB Rh (+) → AB Rr Bu bireylerden Rh (–) çocuk doğduğuna göre → baba Rr, anne rr → çocuk rr

👧 2. Nesil: K’nın kardeşi: B Rh (–) → BO rr K’nın eşi: B Rh (–) → BO rr K’nın çocukları için değerlendirme: L = A Rh (+) olduğuna göre: A grubu olması için → K’nın A genini vermesi gerekir Rh(+) olması için → K'nın R geni vermesi gerekir

👶 L bireyi: Kan grubu A → Olamaz: OO Rh(+) → Olamaz: rr Demek ki L: A genini K'dan, O genini eşten almış R genini K'dan, r genini eşten almış 🔁 Bu durumda: K → AO Rr L → AO Rr

❗ Diğer şıkların neden elendiği:

📌 SONUÇ:

🔹 K → AO Rr
🔹 L → AO Rr

Doğru ve fenotiplerle tutarlı genotip eşleşmesi yalnızca D seçeneğinde yer almaktadır.

Harika, şimdi şekli senin de belirttiğin gibi dikkatlice ve mantıksal olarak analiz edelim.

📌 Soyağacı Yapısı (Şekli Dikkatle İnceleyerek):

En üstte: Anne (sağlıklı, kadın) → ◯ Baba (hasta, erkek) → ■ Bu çiftten iki çocuk: K (sağlıklı kadın) M (hasta erkek) K, L (sağlıklı erkek) ile evli → Henüz çocukları yok M, N (sağlıklı kadın) ile evli → Çocukları yok

🧬 Hastalığın Kalıtımı: X’e bağlı çekinik; Xʳ → hasta allel Xᴺ → normal allel

🔍 Genotip Belirlemeleri; ✳️ Baba (hasta erkek) → Genotipi XʳY ✳️ Anne (sağlıklı kadın) → Hasta çocukları (M) olduğuna göre taşıyıcıdır → XᴺXʳ

✳️ K (sağlıklı kadın) → Hasta babadan Xʳ, sağlıklı anneden Xᴺ almıştır → taşıyıcıdır → XᴺXʳ

✳️ M (hasta erkek) → Anneden Xʳ, babadan Y almıştır → XʳY

🔬 Şimdi ifadeleri analiz edelim:

✅ I. K-L çiftinin kız ve erkek çocuklarının kısmi renk körü olma olasılığı eşittir. K: XᴺXʳ L: XᴺY ➤ Kız çocukları: Xᴺ (babadan) + Xᴺ/Xʳ (anneden) → %50 XᴺXᴺ (sağlıklı), %50 XᴺXʳ (taşıyıcı) ➡ Kız çocukları hasta olamaz, sadece taşıyıcı olabilir. ➤ Erkek çocukları: Y (babadan) + Xᴺ/Xʳ (anneden) → %50 XᴺY (sağlıklı), %50 XʳY (hasta) ✅ Sonuç: Kız ve erkek çocukların hasta olma olasılıkları eşit değildir. → ❌ I. ifade yanlıştır.

✅ II. M-N çiftinin kız çocuklarının tamamında kısmi renk körlüğü aleli bulunacaktır. M: XʳY (hasta erkek) N: ◯ (sağlıklı kadın, genotipi bilinmiyor ama taşıyıcı değilse XᴺXᴺ) Kız çocukları: Xʳ (babadan) + Xᴺ (anneden) → XᴺXʳ (taşıyıcı) ➡ %100 taşıyıcı, yani Xʳ alleli taşır. ✅ II. ifade kesinlikle doğrudur.

✅ III. M-N çiftinin erkek çocuklarının tamamı sağlıklı olacaktır. Erkek çocukları: Y (babadan) + Xᴺ (anneden) → XᴺY → sağlıklı ➡ Annenin taşıyıcı olmadığı varsayılırsa, %100 sağlıklı erkek çocuklar olur. 🔔 Ancak şekle göre N'nin taşıyıcı olup olmadığı kesin verilmiyor. Ama sadece soyağaç bilgisiyle, annenin genotipi XᴺXᴺ varsayılır çünkü ailesinde hastalık yok. ✅ O yüzden bu da doğru kabul edilir.

✅ Sonuç: I. yanlış II. doğru III. doğru (şartlı olarak ama soyağaç üzerinden kesin kabul edilebilir)

🔹 Doğru cevap: Yalnız II doğru olduğuna göre ➤ Doğru cevap: B şıkkı

📌 KURAL: Kan uyuşmazlığı; Anne Rh negatif (–), baba Rh pozitif (+) olursa ve çocuk Rh pozitif olursa → Uyuşmazlık riski vardır.

🔍 1. Aile; Anne: (+) Baba: (–) Çocuklar: 1 → (+) 2 → (–) 🔎 Anne (+) olduğu için kan uyuşmazlığı OLAMAZ ❌ Uyuşmazlık yok

🔍 2. Aile; Anne: (+) Baba: (–) Çocuklar: 3 → (–) 4 → (–) 5 → (+) 🔎 Anne (+) → yine kan uyuşmazlığı OLAMAZ ❌ Uyuşmazlık yok

🔍 3. Aile; Anne: (+) Baba: (+) Çocuklar: 6 → (–) 7 → (+) 🔎 Anne (+) → kan uyuşmazlığı yok ❌ Uyuşmazlık yok

🔍 4. Aile; Anne: (+) Baba: (+) Çocuklar: 8 → (–) 9 → (+) 🔎 Yine anne (+) → kan uyuşmazlığı olmaz ❌ Uyuşmazlık yok

🧪 Şimdi Sorudaki Eşleşmelere bakalım:

I. 1 ve 4 → 1 (+) kadın, 4 (–) erkek 🔹 Anne pozitif → uyuşmazlık YOK

II. 2 ve 8 → 2 (–) kadın, 8 (–) erkek 🔹 Anne ve baba negatif → çocuk da negatif olur ✅ Hiçbir şekilde uyuşmazlık olmaz

III. 3 ve 9 → 3 (–) kadın, 9 (+) erkek 🔹 Anne (–), baba (+) ✔️ Uyuşmazlık MÜMKÜN ✅ Bu eşleşmede kan uyuşmazlığı olabilir

IV. 5 ve 7 → 5 (+) kadın, 7 (+) erkek 🔹 Anne pozitif → uyuşmazlık YOK

✅ SONUÇ:

✅ Doğru Cevap: Yalnız III

Soyağacında verilen bilgiler:

• 1. ve 2. bireyler aynı yumurta ikizidir (tek yumurta ikizi).
• 3. ve 4. bireyler ayrı yumurta ikizidir (çift yumurta ikizi).
• 5. ve 6. bireyler bir çift olarak gösterilmiş, ancak cinsiyetleri belirtilmemiş.

Tek Yumurta İkizleri (1. ve 2. bireyler)

• Genetik yapıları birebir aynıdır çünkü tek bir zigotun bölünmesiyle oluşurlar.
• Bu nedenle doku grupları da aynıdır.

Çift Yumurta İkizleri (3. ve 4. bireyler)

• Genetik olarak farklı bireylerdir, tıpkı normal kardeşler gibi.
• Kan grupları aynı olabilir de olmayabilir.
• Bu nedenle kan gruplarının aynı olduğu kesin olarak söylenemez.

📋 Birey Bilgileri Tablosu:

🧬 Soru: “? bireyinin MN fenotipli kız çocuğu olma olasılığı nedir?”

🔍 Ebeveyn Genotipleri:

• Anne: MN

• Baba: MM

🧬 MN × MM çaprazlaması:

→ Çocuk genotipleri:

• %50 MM → M fenotipi

• %50 MN → MN fenotipi

👧 Cinsiyet Olasılığı:

• %50 kız

• %50 erkek

🧮 Olasılık Hesabı:

• MN olma olasılığı: 1/2

• Kız olma olasılığı: 1/2

Toplam:
✅ 1/2 × 1/2 = 1/4 ✅ Doğru Cevap: C) 1/4

🎯 Soru Özeti:

Koyu renkli bireyler: Özelliği fenotipinde gösteriyor → Genotipi kesinlikle aa

Açık renkli bireyler: Özelliği göstermiyor → Genotipi AA veya Aa olabilir

👀 Görsele Göre Ebeveyn Çiftleri:

✅ Çiftlere Göre Genotip Analizi:

👨‍👩‍👧‍👦 1. çift: Kadın açık → AA veya Aa Erkek koyu → aa Çocukları açık renkli olabilir → kadının durumu bilinemez ✅ Genotipleri kesin değil

👨‍👩‍👧‍👦 2. çift: Her ikisi de açık renkli → AA veya Aa Çocukları arasında koyu birey yok ✅ Genotipleri kesin değil

👨‍👩‍👧‍👦 3. çift: Her ikisi de açık renkli Çocukları koyu değil → taşıyıcı olmak zorunda değiller ✅ Genotipleri kesin değil

👨‍👩‍👧‍👦 4. çift: Kadın açık → AA veya Aa Erkek koyu → aa Çocukları açık renkli → Kadın taşıyıcı olabilir ama zorunlu değil ✅ Genotipleri kesin değil

👨‍👩‍👧‍👦 5. çift: Her ikisi de açık renkli Çocukları koyu (aa) → Bu ancak Aa x Aa ile mümkün ✅ Genotipleri kesin: Aa – Aa

✔️ Doğru Cevap: D) 2 ve 3 → Çünkü bu iki çiftin her iki bireyi de açık renkli ve çocukları da koyu değil → taşıyıcı mı, homozigot baskın mı kesin bilinemez.

🧬 Balık Pulluluk Hastalığı (İktiyozis) Genellikle X’e bağlı çekinik olarak kalıtılır (Xʰ). Yani: Erkekler: XY → hasta olmak için XʰY olmalı Kadınlar: XX → hasta olmak için XʰXʰ, taşıyıcı XʰX

👁️ Görsel İnceleme: Nesiller: Üstteki erkek birey X ile etiketli → hasta → XʰY Eşi sağlıklı kadın → XX Çocuklar: K: Erkek sağlıklı L: Kadın M: Erkek sağlıklı Bunların eşleri ve çocukları değerlendirilecek

MADDE MADDE İNCELEME:

I. K ailesinin erkek çocuklarında bu hastalık görülür. X hasta erkek → kızlarına Xʰ verir → taşıyıcı olabilir K erkeğin genotipi XY → babası hasta → Y almış → sağlıklı Eşi sağlıklıysa → çocuklar hasta olamaz → Bu ifade doğrudur ✅

II. L ailesinin erkek çocuklarına bu hastalığın geni annesinden geçer. Bu ifade genetik olarak doğrudur. Çünkü X'e bağlı hastalıklarda erkek çocuk X kromozomunu annesinden alır. → Bu ifade doğrudur ✅ → Ancak soru bu ifadelerden hangisi “yanlıştır” diyor! III. M ailesinde baba balık pulludur ve bu özelliği erkek çocuklarına aktarır. Balık pulluluk X’e bağlı olduğundan baba erkek çocuğuna X veremez, Y verir. Bu nedenle erkek çocuklar babalardan X’e bağlı hastalıkları alamaz → Bu ifade yanlıştır ❌ 

❗ Soru: YANLIŞ olanları soruyor. ✅ Doğru YANLIŞ değerlendirmesi:

🔚 Doğru Cevap: B) Yalnız III