İnorganik Bileşikler

İnorganik Bileşikler

► Temel element olarak karbon içermeyen bileşiklerdir.

► Tüm canlılar tarafından dışardan hazır olarak alınırlar.

► Canlılar tarafından sentezlenemeyen bileşiklerdir.

► Bitkiler topraktan kökleri ile alırlar. Diğer canlılar ise besinler ve su yoluyla alırlar.

► Hücresel solunumda ATP enerjisi elde etmek için kullanılmazlar. Yani enerji verici değillerdir. (Ancak kemosentez yapan bazı canlılar besin üretmek için gerekli olan enerjiyi inorganiklerden karşılarlar.)

► Görevleri;

♦ Hücre yapısına katılmak (yapıcı, onarıcı bileşik olarak)

♦ Düzenleyici görevler yapmaktır.

► Monomer halde dışarıdan hazır olarak alınırlar. Yani monomerleri yoktur.

► Bundan dolayı; sindirime (hidrolize) uğramazlar.

► Hücre zarından direk geçerler.

► Canlılarda biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşmesi ve homeostasinin korunması açısından gerekli bileşiklerdir.

► Kanın osmotik basıncını ayarlar.

► Bazı enzimlerin yapısına yardımcı kısım (kofaktör) olarak katılırlar.

Canlılardaki İnorganik Bileşikler

► Su

► Asit ve Bazlar

► Tuz ve Mineraller

1. Suyun Canlılar İçin Önemi

► Tüm organizmalarda en çok bulunan bileşen sudur.

► Organizmaların toplam kütlesinin %70’inden fazlası sudan oluşur.

► Su, biyolojik yapıların oluşturulması ve yaşamsal faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi için gerekli inorganik maddelerin en önemlisidir.

► Dünya’nın ve canlı vücutlarının büyük bir kısmı sudan oluştuğundan canlıların yaşamları suyun varlığına bağlıdır.

► Bazı canlıların yaşam alanı sudur. Örneğin; Alg, mercan, balık, yunus, balina gibi.

► Bitkiler, fotosentez yapabilmek için suya ihtiyaç duyar.

► Atmosferdeki oksijenin kaynağını fotosentezde kullanılan su oluşturur.

► Canlılığın devamı için enzimler gereklidir. Su enzimlerin çalışabilmesi için uygun bir ortam sağlar. Ortamdaki su miktarı %15'in altına düşerse enzimler çalışamaz ve canlılık son bulur.

► Besinlerin sindirimi su ile olur (Hidroliz olayları).

► Su otsu bitkilerde turgor basıncı oluşturarak bitkiye desteklik verir. Dik durmasını sağlar.

► Vücut sıcaklığının dengede kalmasını sağlar.

► Su olmadan yaşam olmaz. Bir insan haftalarca yemek yemeden yaşayabilir ancak susuz bir kaç gün yaşayabilir.

► Sağlıklı bir yaşam için günlük 1,5 - 2,5 litre su içmemiz gerekir.

Suyun Kimyasal Yapısı

► Su molekülü 2 Hidrojen ve 1 Oksijen (H₂O) atomundan oluşur.

► Hidrojen atomları oksijene birer kovalent bağ ile bağlanır.

Su Molekülü ve Bağları

Bu bağlanma esnasında Hidrojen ve Oksijendeki elektronlar eşit olarak dağılmazlar.

► Oksijen tarafında negatif (-) yük, Hidrojen tarafında pozitif (+) yük durumu vardır.

► Bu eşit olmayan yük dağılımı nedeniyle; bir kutbu (+), bir kutbu (-) yük taşıyan moleküle polar molekül denir.

► Su polar özellik gösteren bir bileşiktir.

► Polar özellik suyun iyi bir çözücü olmasını sağlar.

► Su molekülleri birbirine Hidrojen bağları ile bağlanır.

► Hidrojen bağları ile su moleküllerinin birbirine tutunmasını sağlayan kuvvete kohezyon kuvveti denir.

► Su moleküllerinin farklı bir moleküle ya da bir yüzeye tutunmasını sağlayan kuvvete ise adhezyon kuvveti denir.

► Suyun bu özellikleri bitkilerde köklerle alınan su ve minerallerin üst kısımlara kadar taşınmasında etkili olur.

Suyun Fiziksel ve Kimyasal Özelliklerinin Canlılar İçin Önemi

1. Suyun Kohezyonu ve Adhezyonu

► Su moleküllerini bir arada tutan hidrojen bağlarının etkisiyle kohezyon kuvveti oluşur.

► Kohezyon ile bitkilerde suyun yükseklere taşınması sağlanır.

► Kohezyon, su yüzeyinde bir yüzey gerilimi oluşturur. Bazı böceklerin su üzerinde yürümesi bu sayede olur.

► Suyun başka moleküllere tutunmasını sağlayan kuvvete adhezyon kuvveti denir.

► Yapraklarda terleme sonucunda oluşan emme kuvveti ve kohezyon-adhezyon kuvvetleri sayesinde su, bitkilerin köklerinden yapraklarına kadar kesintisiz bir sütun şeklinde yer çekimine zıt yönde taşınır.

2. Suyun Taşıyıcı Özelliği

► Hücrelerin ihtiyaç duyduğu maddelerin taşınması ve hücrelerde oluşan metabolik atıkların uzaklaştırılması suyun varlığı ile mümkündür.

3. Suyun Çözücü Özelliği

► Canlı sistemlerdeki reaksiyonların gerçekleşmesini sağlar.

► Sindirim olaylarında su kullanılır.

► Besin ve boşaltım maddeleri suda çözünmüş olarak taşınır.

► Vücutta oluşan zehirli atıkların seyreltilmesini sağlar.

► Bitkiler mineralleri ancak suda çözünmüş olarak alabilir.

4. Suyun Y